Odia Page 7

ਆਦੇਸੁ ਤਿਸੈ ਆਦੇਸੁ ॥ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥੨੯॥
(ଶହେ ମିଥ୍ୟାର କାନ୍ଥ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ) କେବଳ ତାଙ୍କୁ ( ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ) ପ୍ରଣାମ କର, ଯିଏ ଆରମ୍ଭ ଅଟନ୍ତି, ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ ଅଟନ୍ତି, ଯାହାର କିଛି ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ଯିଏ ନାଶ ରହିତ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ଯିଏ ସର୍ବଦା ସ୍ଥିର ଅଟନ୍ତି। ॥29॥

ଛନ୍ଦ 30

ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମାନ୍ୟତା ଅଛି ଯେ ତିନି ଦେବତା ଅଛନ୍ତି-ଏକ ସୃଷ୍ଟି କର୍ତ୍ତା , ଦ୍ଵିତୀୟରେ ପ୍ରଦାନ ବା ପାଳନ କର୍ତ୍ତା ଓ ତୃତୀଯରେ ବିନାଶ କର୍ତ୍ତା ।ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ, ଗୁରୁ କହନ୍ତି ଯେ କେବଳ ଏକ ହିଁ ଇଶ୍ଵର ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି କର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଦାନ କର୍ତ୍ତା ଓ ବିନାଶ କର୍ତ୍ତା ।ପୁରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତାଙ୍କରି ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ଯେ ସେ ଆମକୁ ଦେଖିପାରିବେ , କିନ୍ତୁ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା ନାହିଁ।

There is a Hindu belief that there are three deities – one who creates, another who provides, and the third who destroys.In this stanza, the Guru states that there is only one God who creates, provides, and destroys as he pleases; the whole Universe is functioning under His command. However, it is a wonder that He can see us but we cannot visually see Him

ਏਕਾ ਮਾਈ ਜੁਗਤਿ ਵਿਆਈ ਤਿਨਿ ਚੇਲੇ ਪਰਵਾਣੁ ॥ਇਕੁ ਸੰਸਾਰੀ ਇਕੁ ਭੰਡਾਰੀ ਇਕੁ ਲਾਏ ਦੀਬਾਣੁ ॥
( ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଖିଆଲ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି ଯେ ) ଏକାକୀ ମାୟା ଯୁକ୍ତି ଠାରୁ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ୍ଷ ଭାବରେ ତାର ତିନୋଟି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା । ସେ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ( ବ୍ରହ୍ମା ) ଗୃହ କର୍ତ୍ତା ହେଲେ (ଭାବ- ଜୀବ ଜନ୍ତୁକୁ ଜନ୍ମ କଲେ), ଏକ ( ବିଷ୍ଣୁ) ଭଣ୍ଡାରର ମାଲିକ ହେଲେ ( ଭାବ- ଜୀବଙ୍କୁ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କଲେ 0 ଏବଂ ଏକ ( ଶିବ) କଚେରୀ କଲେ ( ଭାବ- ଜୀବଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ )

ਜਿਵ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਿਵੈ ਚਲਾਵੈ ਜਿਵ ਹੋਵੈ ਫੁਰਮਾਣੁ ॥ਓਹੁ ਵੇਖੈ ਓਨਾ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵੈ ਬਹੁਤਾ ਏਹੁ ਵਿਡਾਣੁ ॥
(କିନ୍ତୁ ଅସଲ କଥା ଏହା ଯେ ) ଯେପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଠିକ ଲାଗେ ଏବଂ ତାଙ୍କରି ଆଦେଶ ଯେପରି ହୁଏ , ସଂସାରକୁ ସେ ସେପରି ଚଲାନ୍ତି। ( ଏହି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ହାତରେ କିଛି ନହିଁ)।ଏହା ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ଚମତ୍କାର ଯେ ସେ ପ୍ରଭୁ ସବୁ ଜୀବନକୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି , କିନ୍ତୁ ଜୀବଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେଖା ମିଳେ ନାହିଁ।

ਆਦੇਸੁ ਤਿਸੈ ਆਦੇਸੁ ॥ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥੩੦॥
(ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ) କେବଳ ତାଙ୍କୁ ( ଅକାଳ-ପୁରୁଷ) ପ୍ରଣାମ କର, ଯିଏ ( ସବୁର) ଆରମ୍ଭ, ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ ଅଟନ୍ତି, ଯାହାର କିଛି ଅନ୍ତ ନାହିଁ , ଯିଏ ନାଶ ରହିତ ଏବଂ ସର୍ବଦା ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି( ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହା ହେଉଛି ଉପାୟ)॥30॥

ଛନ୍ଦ 31

ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ, ଗୁରୁ ନାନକ କହନ୍ତି ଯେ ଭଗବାନଙ୍କ ରଚନା ଓ ତାଙ୍କର ଖଜଣା ଅନନ୍ତ ଅଟେ। ତାଙ୍କରି ରଚନା ଦେଖିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ତ୍ରୁଟିରହିତ ଅଟେ।

In this stanza, Guru Nanak says that God’s creation and His treasures are infinite.His system of looking after His creation is flawless.

ਆਸਣੁ ਲੋਇ ਲੋਇ ਭੰਡਾਰ ॥ਜੋ ਕਿਛੁ ਪਾਇਆ ਸੁ ਏਕਾ ਵਾਰ ॥
ଅକାଳ-ପୁରୁଷଙ୍କ ଭଣ୍ଡାରର ସ୍ଥାନ ସବୁ ଭବନରେ ଥାଏ ( ଭାବ- ସବୁ ଭବନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭଣ୍ଡାର ଚାଲେ)।ଯାହା କିଛି ରଖିଛନ୍ତି( ସେ ଭଣ୍ଡାରରେ) , ଗୋଟିଏ ଥର ହିଁ ରଖିଛନ୍ତି ( ଭାବ- ତାଙ୍କର ଭଣ୍ଡାର ସର୍ବଦା ଅତୁଟ ଅଟେ)।

ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਸਿਰਜਣਹਾਰੁ ॥ਨਾਨਕ ਸਚੇ ਕੀ ਸਾਚੀ ਕਾਰ ॥
ସୃଷ୍ଟି ଗଢିବାବାଲା ଅକାଳ-ପୁରୁଷ (ଜୀବଙ୍କୁ) ଜନ୍ମ କରନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କୁ ପାଳନ କରନ୍ତି। ହେ ନାନକ! ସର୍ବଦା ସ୍ଥିର ରହୁଥିବା(ଅକାଳ-ପୁରୁଷର) କାର ସଦା ଅଟଳ ଅଟେ।

ਆਦੇਸੁ ਤਿਸੈ ਆਦੇਸੁ ॥ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥੩੧॥
କେବଳ ତାଙ୍କୁ ( ଅକାଳ-ପୁରୁଷ) ପ୍ରଣାମ କର, ଯିଏ ( ସବୁର) ଆରମ୍ଭ, ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ ଅଟନ୍ତି, ଯାହାର କିଛି ଅନ୍ତ ନାହିଁ , ଯିଏ ନାଶ ରହିତ ଏବଂ ସର୍ବଦା ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି( ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହା ହେଉଛି ଉପାୟ)। ॥31॥

ଛନ୍ଦ 32

ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ, ଏହା କୁହାଯାଇଛି ଯେ ପ୍ରେମ ଅଭକ୍ତି ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଧ୍ୟାନ କରିବା, ତାଙ୍କରି ନିକଟକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏକ ମାତ୍ର ଉପାୟ ଅଟେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ସଚ୍ଚୋଟତା ଓ ହୃଦୟ ବିନା ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ନେଇ ଭାଙ୍କାଙ୍କ ନକଲ କରେ , ସେ କିଛି ମଧ୍ୟ ହାସଲ କରି ପାରେ ନାହିଁ। ସେ ପରମେଶ୍ଵରଙ୍କ ନିକଟ ଦାବି କରିପାରେ , କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବିକତାରେ ସେ ନିଜ ଅହଂକାର ବଢାଏ। ଅନନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ କେବଳ ତାଙ୍କ କୃପାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

In this stanza, it is stated that meditating on the Name of God with love and devotion is the only way to get closer to Him. Those who imitate such devotees by mechanically repeating God’s Name without sincerity of heart, achieve nothing. They may boast to have gotten closer to God but in actuality end up only enhancing their ego. Ultimately, union with God is achieved only by His Grace.

ਇਕ ਦੂ ਜੀਭੌ ਲਖ ਹੋਹਿ ਲਖ ਹੋਵਹਿ ਲਖ ਵੀਸ ॥ਲਖੁ ਲਖੁ ਗੇੜਾ ਆਖੀਅਹਿ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਜਗਦੀਸ ॥
ଯଦି ଏକ ଜିଭରୁ ଲକ୍ଷେ ଜିଭ ହେବ, ଏବଂ ଲକ୍ଷେ ଜିଭରୁ କୋଡିଏ ଲକ୍ଷ ଜିଭ ହୋଇଯିବ ( ଏହି କୋଡି ଲକ୍ଷ ଜିଭରୁ) ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏକ ନାମରୁ ଏକ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର କୁହାଯାଏ ( ତାହାହେଲେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ମନୁଷ୍ୟର ମିଥ୍ୟା ହିଁ ପୀଡା ଅଟେ, ଅର୍ଥାତ, ଯିଏ ଏହା ଭାବେ ଯେ ମୁଁ ନିଜ ପରିଶ୍ରମର ବଳ ଯୋଗୁଁ ଏହିପରି ନାମ ସ୍ମରଣ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପାଇପାରିବି , ଏହା ଏକ ମିଥ୍ୟା ଅହଂକାର)।

ਏਤੁ ਰਾਹਿ ਪਤਿ ਪਵੜੀਆ ਚੜੀਐ ਹੋਇ ਇਕੀਸ ॥ਸੁਣਿ ਗਲਾ ਆਕਾਸ ਕੀ ਕੀਟਾ ਆਈ ਰੀਸ ॥
ଏହି ରାସ୍ତାରେ (ପରମାତ୍ମା ଠାରୁ ଦୂରତା ଦୂର କରିବା ) ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସିଡି ଅଛି, ସେଥିରେ ଅହଂକାର ବିନା ହିଁ ଚଢିପାରିବ । ( ଲକ୍ଷେ ଜିଭ ସହିତ ସ୍ମରଣ ଗଣିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ । ଅହଂ ଭାବ ଦୂର କରିବା ବିନା କିଛି ହେବ ନାହିଁ) ଆକାଶର କଥା ଶୁଣି କୀଟ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ରୋଷ ଆସିଯାଏ ( ଯେ ଆମେ ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚିଯିବୁ)।

ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਪਾਈਐ ਕੂੜੀ ਕੂੜੈ ਠੀਸ ॥੩੨॥
ହେ ନାନକ! ଯଦି ପ୍ରଭୁ କୃପାରେ ନଜର କରନ୍ତି, ତାହାହେଲେମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ହୋଇପାରେ, ( ନଚେତ) ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ମନୁଷ୍ୟର ନିଜକୁ କହୁଥିବା ମିଥ୍ୟା ହିଁ ବଡିମା ଅଟେ ( ଯେ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରୁଛି)।॥33॥

ଛନ୍ଦ 33

ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ, ଗୁରୁ କହନ୍ତି ଯେ ସବୁ କିଛି ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ହେଉଛି ଏବଂ ଆମ ପାଖରେ ଚିଜ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଶକ୍ତି ନହିଁ। ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଆମର କୌଣସି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ। ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ , ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ ଆଦି କେବଳ ଆମର ପ୍ରୟାସ ଦ୍ଵାରା ହାସଲ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ସବୁ ପୂଣ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହରୁ ଆସେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ଅହଂକାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ ନିଜର ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କରି ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

In this stanza, the Guru states that everything happens according to God’s Will and we have no power to make things happen our way.We have no control of birth and death. Spiritual knowledge, mental peace, contentment etc. cannot be achieved by our efforts alone. All virtue comes by His Grace. Those who relinquish their egos and remember Him with love in their hearts will receive His Grace.

ਆਖਣਿ ਜੋਰੁ ਚੁਪੈ ਨਹ ਜੋਰੁ ॥ਜੋਰੁ ਨ ਮੰਗਣਿ ਦੇਣਿ ਨ ਜੋਰੁ ॥
କହିବା ଓ ଚୁପ ରହିବାରେ ଆମର କିଛି ଚାରା ନାହିଁ । ମାଗିବାରେ ମଧ୍ୟ ଆମ ଅକ୍ତିଆରରେ ନାହିଁ, ଦେବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

ਜੋਰੁ ਨ ਜੀਵਣਿ ਮਰਣਿ ਨਹ ਜੋਰੁ ॥ਜੋਰੁ ਨ ਰਾਜਿ ਮਾਲਿ ਮਨਿ ਸੋਰੁ ॥
ବଞ୍ଚିବା ଓ ମରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଆମର କିଛି ସାମର୍ଥ୍ୟ କାମ କରେ ନାହିଁ। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଓ ବୈଭବ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ଆମର କୌଣସି ଜୋର ଚାଲେ ନାହିଁ, ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ଵାରା ମନରେ ଲୋଭ ଓ ଅହଂ ଭାବ ଆସେ।

ਜੋਰੁ ਨ ਸੁਰਤੀ ਗਿਆਨਿ ਵੀਚਾਰਿ ॥ਜੋਰੁ ਨ ਜੁਗਤੀ ਛੁਟੈ ਸੰਸਾਰੁ ॥
ଆତ୍ମିକ ଜାଗୃତି ଅବସ୍ଥାରେ , ଜ୍ଞାନରେ ଓ ବିଚାରରେ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଆମର ସାମର୍ଥ୍ୟରେ ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରକାରରେ ରହିବା ଆମ ଅକ୍ତିଆରରେନାହିଁ ଯେ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଜନ୍ମ ଓ ମରଣର ଅନ୍ତ ହୋଇପାରିବ। ସେହି ଅକାଳ-ପୁରୁଷ ରଚନା କରି ସମ୍ଭାଳୁଛନ୍ତି , ଯାହା ହାତରେ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅଛି।

ਜਿਸੁ ਹਥਿ ਜੋਰੁ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਸੋਇ ॥ਨਾਨਕ ਉਤਮੁ ਨੀਚੁ ਨ ਕੋਇ ॥੩੩॥
ହେ ନାନକ ! କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ଉତ୍ତମ ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ନୀଚ ହୁଏ ନାହିଁ ( ଭାବ- ଜୀବକୁ ସଦାଚାରୀ କିମ୍ବା ଦୁରାଚାରୀ ସ୍ଵୟଂ ପ୍ରଭୁ ହିଁ କରନ୍ତି)। ॥33॥

ଛନ୍ଦ 34

ଆଗାମୀ ଚାରି ଶ୍ଳୋକରେ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶର ଚରଣକୁ ବୁଝାଯାଇଛି: ଧର୍ମଖଣ୍ଡ – ଧାର୍ମିକତାର ଚରଣ, ଜ୍ଞାନଖଣ୍ଡ – ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଚରଣ , ଶରଣ କାଣ୍ଡ – ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରୟାସର ଚରଣ, କର୍ମ ଖଣ୍ଡ – ଦିବ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହର ଚରଣ, ଏବଂ ସଚ୍ଚ ଖଣ୍ଡ – ଈଶ୍ବରଙ୍କ ସହିତ ମିଳନର ଅନୁଭବ ।ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ , ଗୁରୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶର ପ୍ରଥମ ଚରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି – ଧରମ ଖଣ୍ଡ – ଏହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜାଗୃତିର ଚରଣ ଅଟେ । ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଚିନ୍ତା କରେ ଯେ ସେ ଏଠାରେ କାହିଁକି ଅଛି ଏବଂ ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ। ତାଙ୍କର ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଏକ ଅଗ୍ରୀମ ରୂପରେ ଏଠାରେ ଜଣା ପଡେ ଯେ ଭଗବାନ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ପବନ, ପାଣି, ମୌସମ , ଦିନ, ରାତି ପ୍ରଥମରୁ ବନାଇଛନ୍ତି ।ତାଙ୍କୁ ରହିବାକୁ ଅନୁକୂଳ ଜାଗା ବନାଇଛନ୍ତି , ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନୁଭବ କରିବା , ଏହି ପ୍ରକାର ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ। ଏହା ସେହି ଜାଗା ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଜଣା ପଡେ ଯେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜେ କରିଥିବା କର୍ମ ଅନୁସାରେ ନ୍ୟାୟ ମିଳିବ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତିର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ସଫଳତା କିମ୍ବା ଅସଫଳତା ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଜଣା ପଡିବ।

In the next four stanzas, the stages of spiritual development are explained:Dharam khand – stage of righteousness, Gian Khand – stage of Divine knowledge, Saram Khand – stage of spiritual effort, Karam Khand – stage of Divine Grace, and Sach Khand – the experience of Union with God.In this stanza, the Guru describes the first stage of spiritual development – Dharam khand.This is the stage of spiritual awakening. Here, a person starts thinking as to why he is here and what is the purpose of life. As one advances in his journey, one discovers that God created this Earth with air, water, seasons, days, nights etc., making it a place very congenial to live in, focus on Him and experience union with Him, thus fulfilling the purpose of life.This is where a person realizes that everybody will be judged according to their deeds and success or failure in achieving the goal of spiritual advancement will be known after one reach God’s Presence.

ਰਾਤੀ ਰੁਤੀ ਥਿਤੀ ਵਾਰ ॥ਪਵਣ ਪਾਣੀ ਅਗਨੀ ਪਾਤਾਲ ॥
( ଅକାଳ-ପୁରୁଷ) ରାତି, ଋତୁ , ତିଥି ଏବଂ ବାର , ପବନ, ପାଣି , ଅଗ୍ନି ଓ ପାତାଳ

ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਧਰਤੀ ਥਾਪਿ ਰਖੀ ਧਰਮ ਸਾਲ ॥
ଏହି ସବୁକୁ ଏକତ୍ର ଧରିତ୍ରୀରେ ଧର୍ମ ଅର୍ଜ୍ଜନ କରିବା ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਜੀਅ ਜੁਗਤਿ ਕੇ ਰੰਗ ॥ਤਿਨ ਕੇ ਨਾਮ ਅਨੇਕ ਅਨੰਤ ॥
ଏହି ଧରିତ୍ରୀରେ କେତେ ପ୍ରକାରର ଓ ରଙ୍ଗର ଜୀବ ଯାହାର ଅନେକ ଆହୁରି ଅଗଣିତ ନାମ ଅଛି ।

ਕਰਮੀ ਕਰਮੀ ਹੋਇ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਸਚਾ ਆਪਿ ਸਚਾ ਦਰਬਾਰੁ ॥
( ଏହି ଅନେକ ନାମ ଏବଂ ରଙ୍ଗର ଜୀବ ) ନିଜେ କରିଥିବା କର୍ମ ଅନୁସାରେ ( ଅକାଳ-ପୁରୁଷଙ୍କ କୃପାରୁ) ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ , ଅକାଳ-ପୁରୁଷ ନିଜେ ସଚ୍ଚା ଅଟନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦରବାର ମଧ୍ୟ ସଚ୍ଚା ଅଟନ୍ତି।

ਤਿਥੈ ਸੋਹਨਿ ਪੰਚ ਪਰਵਾਣੁ ॥ਨਦਰੀ ਕਰਮਿ ਪਵੈ ਨੀਸਾਣੁ ॥
ଏହି ଦରବାରରେ ସନ୍ଥମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ୍ଷ ରୂପରେ ଶୋଭାବାନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରେ, ଏହି ସନ୍ଥମାନଙ୍କ ମସ୍ତିସ୍କରେ , ବଡିମାର ପ୍ରତୀକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ।

ਕਚ ਪਕਾਈ ਓਥੈ ਪਾਇ ॥ਨਾਨਕ ਗਇਆ ਜਾਪੈ ਜਾਇ ॥੩੪॥
( ଏହି ସଂସାରରେ କାହାକୁ ବଡ ଛୋଟ କହିବା କିଛି ମାଧ୍ୟମ ନାହିଁ,) କଚ୍ଚା-ପକ୍କା ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ଵାରରେ ହୁଏ। ହେ ନାନକ! ପ୍ରଭୁନ ଦ୍ଵାରରେ ପହଞ୍ଚି ଏହା ବୁଝାଯାଏ ଜେ ପ୍ରକୃତରେ ସଚ୍ଚା କିଏ ଓ ପକ୍କା କିଏ ।

ଛନ୍ଦ 35

ଏହା ଅଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶର ଦ୍ଵିତୀୟ ଚରଣ ଅଟେ – ଜ୍ଞାନ ଖଣ୍ଡ ବା ଈଶ୍ବରୀୟ ଜ୍ଞାନର ଚରଣ ।ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ , ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ଅନୁଭବ କରେ ଯେଈଶ୍ବରୀୟ ରଚନା ମାନବୀୟ ବୋଧଶକ୍ତିର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ; ଏଠାରେ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଗ୍ରହ ପ୍ରଣାଳୀ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ବହୁତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଛି। ଏହା ଜଣା ପଡେ କି କେତେ ପୃଥିବୀ , ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅଛନ୍ତି । ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରେ କି ଈଶ୍ବରଙ୍କ , ରଚନା, ପାଳନ ଓ ବିନାଶର ଶକ୍ତି ଅନନ୍ତ ଅଟେ। ଏହି ବୋଧର ପ୍ରଭାବ ବାସ୍ତବରେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯିଏ ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଚଢେ। ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ବ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ରଚନାର ବିଶାଳତାରେ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଅନୁଭବ କରେ ଯାହା ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ।

This is the second stage of spiritual development – Giaan khand or stage of Divine Knowledge.In this stage, a person realizes that God’s creation is beyond human comprehension; that ours is not the only planetary system, there are many more of them in the Universe. One realizes that there are many earths, suns and moons. One realizes also that God’s powers of creation, provision, and destruction are endless. The effect of this realization is indeed powerful in the one who ascends to this spiritual stage. Such a person is filled with awe and amazement at the vastness of God’s Creation and experiences Divine joy which is beyond description.

ਧਰਮ ਖੰਡ ਕਾ ਏਹੋ ਧਰਮੁ ॥ਗਿਆਨ ਖੰਡ ਕਾ ਆਖਹੁ ਕਰਮੁ ॥
ଧର୍ମ ଖଣ୍ଡର ଏହିମାତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଟେ, ( ଯାହା ଉପରେ କୁହାଗଲା)।ବର୍ତ୍ତମାନ ଜ୍ଞାନ ଖଣ୍ଡର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ବୁଝ ।

ਕੇਤੇ ਪਵਣ ਪਾਣੀ ਵੈਸੰਤਰ ਕੇਤੇ ਕਾਨ ਮਹੇਸ ॥ਕੇਤੇ ਬਰਮੇ ਘਾੜਤਿ ਘੜੀਅਹਿ ਰੂਪ ਰੰਗ ਕੇ ਵੇਸ ॥
(ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଚନାରେ) କେତେ ପ୍ରକାର ପବନ, ପାଣି, ଓ ଅଗ୍ନି ଅଚଚି, କେତେ କୃଷ୍ଣ ଓ କେତେ ଶିବ ଅଛନ୍ତି ।କେତେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି , ଯାହାର କେତେ ରୂପ , କେତେ ରଙ୍ଗ ଓ କେତେ ବେସ ଅଛି।

ਕੇਤੀਆ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਮੇਰ ਕੇਤੇ ਕੇਤੇ ਧੂ ਉਪਦੇਸ ॥
(ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରକୃତିରେ) ଅସଂଖ୍ୟ ଧରିତ୍ରୀ , ଅସଂଖ୍ୟ ମେରୁ ପର୍ବତ, ଅସଂଖ୍ୟ ଧ୍ରୁବ ଭକ୍ତ ଏବଂ ଅନେକ ଉପଦେଶ ଅଛି।

ਕੇਤੇ ਇੰਦ ਚੰਦ ਸੂਰ ਕੇਤੇ ਕੇਤੇ ਮੰਡਲ ਦੇਸ ॥
ଅସଂଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା , ଚନ୍ଦ୍ରମା , ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅନେକ ଭୁବନ ଅଛି ।

ਕੇਤੇ ਸਿਧ ਬੁਧ ਨਾਥ ਕੇਤੇ ਕੇਤੇ ਦੇਵੀ ਵੇਸ ॥
ଅସଂଖ୍ୟ ସାଧୁ , ଅସଂଖ୍ୟ ବୁଦ୍ଧ ଅବତାର , ଅସଂଖ୍ୟ ନାଥ ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି।

ਕੇਤੇ ਦੇਵ ਦਾਨਵ ਮੁਨਿ ਕੇਤੇ ਕੇਤੇ ਰਤਨ ਸਮੁੰਦ ॥
( ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଚନାରେ) ଅନେକ ଦେବତା ଓ ଦୈତ, ଅନେକ ମୁନି , ଅନେକ ପ୍ରକାରର ରତ୍ନ ତଥା ସମୁଦ୍ର ଅଛି।

ਕੇਤੀਆ ਖਾਣੀ ਕੇਤੀਆ ਬਾਣੀ ਕੇਤੇ ਪਾਤ ਨਰਿੰਦ ॥
ଜୀବ ରଚନାର ଅସଂଖ୍ୟ ଉତ୍ସ, , ଜୀବଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣୀ ( ଚାରି ନାହିଁ )।

ਕੇਤੀਆ ਸੁਰਤੀ ਸੇਵਕ ਕੇਤੇ ਨਾਨਕ ਅੰਤੁ ਨ ਅੰਤੁ ॥੩੫॥
ଅସଂଖ୍ୟ ବାଦଶାହ ଓ ରାଜା , ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରକାରର ଧ୍ୟାନ ( ଯାହା ଜୀବ ମନରେ ଲଗାଏ), ଅସଂଖ୍ୟ ସେବକ । ହେ ନାନକ! କୌଣସି ଅନ୍ତ ମିଳି ପାରୁନାହିଁ।

ଛନ୍ଦ 36

ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ, ଗୁରୁ ନାନକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶର ତୃତୀୟ ଚରଣ – ସରମ ଖଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରୟାସର ଚରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଧର୍ମଖଣ୍ଡରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ପରିଚୟ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଖଣ୍ଡରେ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ରଚନାର ବିଶାଳତା ବୋଧ ହେବା ସହିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ବ ଏହି ଅବସ୍ଥାରୁ ଆଗକୁ ବଢିବା ପାଇ କଠୋର ପରିଶ୍ରମ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଓ ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ , ପବିତ୍ର ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କ ସାଥିରେ ଏକ ହୋଇଯାନ୍ତି।

In this stanza, Guru Nanak describes the third stage of spiritual development – Saram Khand or the stage of spiritual effort. With the recognition of purpose and duty in Dharam Khand and realization of the vastness of God’s Creation in Giaan Khand, one works hard to ascend further into this stage where the mind and soul become pure, pious and one with God.

ਗਿਆਨ ਖੰਡ ਮਹਿ ਗਿਆਨੁ ਪਰਚੰਡੁ ॥ਤਿਥੈ ਨਾਦ ਬਿਨੋਦ ਕੋਡ ਅਨੰਦੁ ॥
ଜ୍ଞାନ ଖଣ୍ଡରେ ( ଭାବ- ମନୁଷ୍ୟର ଜ୍ଞାନ ଅବସ୍ଥାରେ) ଜ୍ଞାନ ହିଁ ବଳବାନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ସବୁ ରାଗ, ତମାସା ଓ ଚମତ୍କାରିତାର ଆନନ୍ଦ ଆସେ।