Odia Page 473

ਪਉੜੀ ॥
ପଉଡି ॥

ਸਤਿਗੁਰੁ ਵਡਾ ਕਰਿ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿਸੁ ਵਿਚਿ ਵਡੀਆ ਵਡਿਆਈਆ ॥
ସଦଗୁରୁଙ୍କ ଗୁଣ ଗାଇବା ଉଚିତ ଆଉ କହିବା ଉଚିତ ଯେ ଗୁରୁ ବହୁତ ବଡ ଅଟେ, କାରଣ ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରେ ବଡ ଗୁଣ ଅଛି।

ਸਹਿ ਮੇਲੇ ਤਾ ਨਦਰੀ ਆਈਆ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟକୁ ପ୍ରଭୁ-ପତି (ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ) ମିଳାଇଛନ୍ତି,ସେ ଏହି ଗୁଣ ଆଖିରେ ଦେଖିଛି।

ਜਾ ਤਿਸੁ ਭਾਣਾ ਤਾ ਮਨਿ ਵਸਾਈਆ ॥
ଆଉ ପ୍ରଭୁ ଚାହାନ୍ତି ତାହାହେଲେ ତାଙ୍କରି ମନରେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣ ବାସ କରେ।

ਕਰਿ ਹੁਕਮੁ ਮਸਤਕਿ ਹਥੁ ਧਰਿ ਵਿਚਹੁ ਮਾਰਿ ਕਢੀਆ ਬੁਰਿਆਈਆ ॥
ପ୍ରଭୁ ନିଜ ହୁକୁମ ଅନୁସାରେ ସେହି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ହାତ ରଖି ତାଙ୍କରି ମନରୁ ମନ୍ଦ ଚିନ୍ତା ବାହାର କରି ଦିଅନ୍ତି।

ਸਹਿ ਤੁਠੈ ਨਉ ਨਿਧਿ ਪਾਈਆ ॥੧੮॥
ଯଦି ପତି-ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଯାନ୍ତି, ତାହାହେଲେ ଜାଣ, ସବୁ ପଦାର୍ଥ ମିଳିଯାଏ॥8॥

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧
ସଲୋକ ମହଲା 1 ॥

ਪਹਿਲਾ ਸੁਚਾ ਆਪਿ ਹੋਇ ਸੁਚੈ ਬੈਠਾ ਆਇ ॥
ସର୍ବପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ନାନ ସାରି ଆଉ ସ୍ଵଛ ହୋଇ ସ୍ଵଛ ଚଉକିରେ ବସେ,

ਸੁਚੇ ਅਗੈ ਰਖਿਓਨੁ ਕੋਇ ਨ ਭਿਟਿਓ ਜਾਇ ॥
ତାହାର ଆଗରେ (ଜେଜେମାନ) ସେହି ଭୋଜନ ଆଣି ରଖେ ଯେପରି ତାହା କେହି ଛୁଇଁ ପାରେ ନାହିଁ (ଅପବିତ୍ର କରିପାରେ ନାହିଁ )।

ਸੁਚਾ ਹੋਇ ਕੈ ਜੇਵਿਆ ਲਗਾ ਪੜਣਿ ਸਲੋਕੁ ॥
(ବ୍ରାହ୍ମଣ) ସ୍ଵଛ ହୋଇ ସେହି (ସ୍ଵଚ୍ଛ ) ଭୋଜନ ଖାଏ, ଆଉ ଖାଇ ଶ୍ଳୋକ ପଢେ;

ਕੁਹਥੀ ਜਾਈ ਸਟਿਆ ਕਿਸੁ ਏਹੁ ਲਗਾ ਦੋਖੁ ॥
(କିନ୍ତୁ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୋଜନକୁ ଖରାପ ଜାଗା (ଭାବ, ପେଟରେ) ଭର୍ତ୍ତି କରିଦିଆଯାଏ। (ଏହି ପବିତ୍ର ଭୋଜନକୁ) ଖରାପ ଜାଗାରେ ଫିଙ୍ଗିବା ଦୋଷ କାହା ଉପରେ ଆସୁଛି?

ਅੰਨੁ ਦੇਵਤਾ ਪਾਣੀ ਦੇਵਤਾ ਬੈਸੰਤਰੁ ਦੇਵਤਾ ਲੂਣੁ ਪੰਜਵਾ ਪਾਇਆ ਘਿਰਤੁ ॥ ਤਾ ਹੋਆ ਪਾਕੁ ਪਵਿਤੁ ॥
ଅନ୍ନ-ପାଣି-ଅଗ୍ନି ଆଉ ଲବଣ ଚାରି ହିଁ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି (ଭାବ, ପବିତ୍ର ପଦାର୍ଥ ଅଟେ), ପଞ୍ଚମ ଘିଅ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଅଟେ ଯାହା ଏହି ଚାରୋଟିରେ ଢଳା ଯାଏ। ତାହାହେଲେ (ଏହି ପାଞ୍ଚଟିକୁ ମିଳାଇଲେ), ବଡ ପବିତ୍ର ଭୋଜନ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ।

ਪਾਪੀ ਸਿਉ ਤਨੁ ਗਡਿਆ ਥੁਕਾ ਪਈਆ ਤਿਤੁ ॥
କିନ୍ତୁ, ଦେବତାଙ୍କ ଏହି ଶରୀରକୁ (ଏହି ପବିତ୍ର ଭୋଜନର) ପାପୀ (ମନୁଷ୍ୟ) ସହିତ ସଙ୍ଗତ ହୁଏ, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ତାହା ଉପରେ ଛେପ ପଡିଥାଏ।

ਜਿਤੁ ਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਨ ਊਚਰਹਿ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਰਸ ਖਾਹਿ ॥
ହେ ନାନକ! ଯେଉଁ ମୁହଁରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରେ ନାହିଁ, ନାମ ସ୍ମରଣ ବିନା ସ୍ଵାଦିଷ୍ଟ ପଦାର୍ଥ ଖାଏ,

ਨਾਨਕ ਏਵੈ ਜਾਣੀਐ ਤਿਤੁ ਮੁਖਿ ਥੁਕਾ ਪਾਹਿ ॥੧॥
ଏହିପରି ବୁଝିନେବା ଉଚିତ ଯେ ଏହି ମୁହଁ ଉପରେ (ମଧ୍ୟ) ଧିକ୍କାର ପଡିଥାଏ॥1॥

ਮਃ ੧ ॥
ମହଲା 1 ॥

ਭੰਡਿ ਜੰਮੀਐ ਭੰਡਿ ਨਿੰਮੀਐ ਭੰਡਿ ਮੰਗਣੁ ਵੀਆਹੁ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେବା ମାତ୍ରେ ସ୍ତ୍ରୀର ପେଟରେ ହିଁ ପ୍ରାଣୀର ଶରୀର ବନିଥାଏ। ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ଵାରା ହିଁ ମଙ୍ଗନ ଓ ବିବାହ ହୋଇଥାଏ।

ਭੰਡਹੁ ਹੋਵੈ ਦੋਸਤੀ ਭੰਡਹੁ ਚਲੈ ਰਾਹੁ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ଵାରା (ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ) ସମ୍ବନ୍ଧ ବନିଥାଏ ଆଉ ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ଵାରା ହିଁ ଜଗତର ରାସ୍ତା ଚାଲିଥାଏ।

ਭੰਡੁ ਮੁਆ ਭੰਡੁ ਭਾਲੀਐ ਭੰਡਿ ਹੋਵੈ ਬੰਧਾਨੁ ॥
ଯଦି ସ୍ତ୍ରୀ ମରିଯାଏ ତାହାହେଲେ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଖୋଜାଯାଏ, ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ଵାରା ହିଁ ଅନ୍ୟ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ବନେ।

ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ ॥
ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଜାତିରୁ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନିଏ, ତାହାକୁ ଖରାପ କହିବା ଠିକ ନୁହେଁ।

ਭੰਡਹੁ ਹੀ ਭੰਡੁ ਊਪਜੈ ਭੰਡੈ ਬਾਝੁ ਨ ਕੋਇ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ଠାରୁ ହିଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଜନ୍ମ ହୁଏ (ଜଗତରେ) କୌଣସି ଜୀବ ସ୍ତ୍ରୀ ବିନା ଜନ୍ମ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।

ਨਾਨਕ ਭੰਡੈ ਬਾਹਰਾ ਏਕੋ ਸਚਾ ਸੋਇ ॥
ହେ ନାନକ! କେବଳ ଏକ ପ୍ରଭୁ ହିଁ ସଚ୍ଚା ଅଟେ, ଯିଏ ସ୍ତ୍ରୀ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇ ନାହିଁ।

ਜਿਤੁ ਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਾਲਾਹੀਐ ਭਾਗਾ ਰਤੀ ਚਾਰਿ ॥
( ପୁରୁଷ ହେଉ ବା ସ୍ତ୍ରୀ ଯିଏ ମଧ୍ୟ ହେଉ) ନିଜ ମୁଖରେ ସର୍ବଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣ ଗାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କରି କପାଳରେ ଭାଗ୍ୟର ମଣି ଅଛି, (ଭାବ, ତାଙ୍କରି କପାଳ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଟେ)।

ਨਾਨਕ ਤੇ ਮੁਖ ਊਜਲੇ ਤਿਤੁ ਸਚੈ ਦਰਬਾਰਿ ॥੨॥
ହେ ନାନକ! ସେହି ମୁଖ ସଚ୍ଚା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦରବାରରେ ସୁନ୍ଦର ଲାଗେ।

ਪਉੜੀ ॥
ପଉଡି ॥

ਸਭੁ ਕੋ ਆਖੈ ਆਪਣਾ ਜਿਸੁ ਨਾਹੀ ਸੋ ਚੁਣਿ ਕਢੀਐ ॥
ଜଗତରେ ସବୁ ଜୀବଙ୍କୁ ମମତା ଲାଗି ରହିଛି। ଯାହା ପାଖରେ ମମତା ନାହିଁ ସେ ଅଲଗା ଦେଖା ଯାଉଛି।

ਕੀਤਾ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਆਪੇ ਹੀ ਲੇਖਾ ਸੰਢੀਐ ॥
ନିଜ-ନିଜ ଦ୍ଵାରା କର୍ମର ଲେଖା ନିଜେ ହିଁ ଭରିବାକୁ ପଡିବ।

ਜਾ ਰਹਣਾ ਨਾਹੀ ਐਤੁ ਜਗਿ ਤਾ ਕਾਇਤੁ ਗਾਰਬਿ ਹੰਢੀਐ ॥
ଯଦି ଏହି ଜଗତରେ ସର୍ବଦା ରହିବାର ନାହିଁ, ତାହାହେଲେ କାହିଁକି ଅହଂକାରରେ ନିଜକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିବା?

ਮੰਦਾ ਕਿਸੈ ਨ ਆਖੀਐ ਪੜਿ ਅਖਰੁ ਏਹੋ ਬੁਝੀਐ ॥ ਮੂਰਖੈ ਨਾਲਿ ਨ ਲੁਝੀਐ ॥੧੯॥
ଉପଦେଶ ପଢି ବୁଝି ନିଅ ଯେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦ କହିବା ଉଚିତ ନାହିଁ ଆଉ ମୂର୍ଖ ସହିତ ଯୁକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।॥19॥

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥
ସଲୋକ ମହଲା 1 ॥

ਨਾਨਕ ਫਿਕੈ ਬੋਲਿਐ ਤਨੁ ਮਨੁ ਫਿਕਾ ਹੋਇ ॥
ହେ ନାନକ! ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ରୁକ୍ଷ ବଚନ କୁହେ, ତାହାହେଲେ ତାହାର ତନ ଆଉ ମନ ଉଭୟ ରୁକ୍ଷ ହୋଇଯାଏ (ଭାବ, ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ତରରେ ପ୍ରେମ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ)।

ਫਿਕੋ ਫਿਕਾ ਸਦੀਐ ਫਿਕੇ ਫਿਕੀ ਸੋਇ ॥
ରୁକ୍ଷ କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଠାରେ ରୁକ୍ଷତ୍ଵ ହିଁ ଖ୍ୟାତି ହୋଇଯାଏ

ਫਿਕਾ ਦਰਗਹ ਸਟੀਐ ਮੁਹਿ ਥੁਕਾ ਫਿਕੇ ਪਾਇ ॥
ରୁକ୍ଷତ୍ଵ (ଭାବ, ପ୍ରେମରୁ ବଞ୍ଚିତ) ମନୁଷ୍ୟ (ପ୍ରଭୁଙ୍କ) ଦରବାରରେ ରଦ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ଆଉ ତାହାର ମୁହଁ ଉପରେ ଛେପ ହିଁ ପଡିଥାଏ (ଭାବ, ଧିକ୍କାର ହିଁ ପଡିଥାଏ)।

ਫਿਕਾ ਮੂਰਖੁ ਆਖੀਐ ਪਾਣਾ ਲਹੈ ਸਜਾਇ ॥੧॥
(ପ୍ରେମହୀନ) ରୁକ୍ଷ ମନୁଷ୍ୟକୁ ମୂର୍ଖ କହିବା ଉଚିତ, ପ୍ରେମରୁ ବଞ୍ଛିତକୁ ଜୋତାରେ ମାଡ ପଡିଥାଏ (ଭାବ, ସବୁ ଜାଗାରେ ତାହାର ସର୍ବଦା ବେଇଜ୍ଜତ ହୋଇଥାଏ)॥1॥

ਮਃ ੧ ॥
ମହଲା 1 ॥

ਅੰਦਰਹੁ ਝੂਠੇ ਪੈਜ ਬਾਹਰਿ ਦੁਨੀਆ ਅੰਦਰਿ ਫੈਲੁ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ପ୍ରବଞ୍ଚକ ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ବାହାରରୁ ମିଥ୍ୟା ଇଜ୍ଜତ ବନାଇଥାଏ, ଆଉ ଜଗତରେ ଖାଲି ଦେଖଇଥାନ୍ତି,

ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਜੇ ਨਾਵਹਿ ਉਤਰੈ ਨਾਹੀ ਮੈਲੁ ॥
ସେ ଅଠଷଠି ତୀର୍ଥ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରିପାରେ, ତାହାଙ୍କ ମନର କପଟର ମଇଳା ବାହାରେ ନାହିଁ।

ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਪਟੁ ਅੰਦਰਿ ਬਾਹਰਿ ਗੁਦੜੁ ਤੇ ਭਲੇ ਸੰਸਾਰਿ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟର ଅନ୍ତରରେ (କୋମଳତା ଆଉ ପ୍ରେମ ରୂପୀ) ଭାବ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବାହାରେ (ରୁକ୍ଷତ୍ଵ ରୂପୀ) ଆବରଣ ଥାଏ, ଜଗତରେ ସେ ସାଧୁ ମନୁଷ୍ୟ ଅଟେ;

ਤਿਨ੍ਹ੍ਹ ਨੇਹੁ ਲਗਾ ਰਬ ਸੇਤੀ ਦੇਖਨ੍ਹ੍ਹੇ ਵੀਚਾਰਿ ॥
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ଡୋରୀ ଲାଗିଯାଏ ଆଉ ଈଶ୍ଵରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ବିଚାରରେ ହିଁ ସର୍ବଦା ମଗ୍ନ ଥାଆନ୍ତି।

ਰੰਗਿ ਹਸਹਿ ਰੰਗਿ ਰੋਵਹਿ ਚੁਪ ਭੀ ਕਰਿ ਜਾਹਿ ॥
ସେହି ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ରଙ୍ଗୀନ ହୋଇ କେବେ ହସେ, ପ୍ରେମରେ ହିଁ କେବେ କାନ୍ଦେ, ଆଉ ପ୍ରେମରେ ହିଁ ଚୁପ ରହିଯାଏ (ଭାବ, ପ୍ରେମରେ ହିଁ ମସ୍ତ ରହିଥାଏ);

ਪਰਵਾਹ ਨਾਹੀ ਕਿਸੈ ਕੇਰੀ ਬਾਝੁ ਸਚੇ ਨਾਹ ॥
ସେମାନେ ସଚ୍ଚା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିନା ଆଉ କାହାର ଅଧୀନରେ ନ ଥାନ୍ତି।

ਦਰਿ ਵਾਟ ਉਪਰਿ ਖਰਚੁ ਮੰਗਾ ਜਬੈ ਦੇਇ ਤ ਖਾਹਿ ॥
ଜୀବନ-ରୂପୀ ରାସ୍ତା ଉପରେ ପଡିଥିବା ସେହି ମନୁଷ୍ୟ ଈଶ୍ଵରଙ୍କ ଦ୍ଵାରରେ ହିଁ ନାମ-ରୂପୀ ଖାଦ୍ୟ ମାଗନ୍ତି, ଯେବେ ଇଶ୍ଵର ଦିଅନ୍ତି ସେତେବେଳେ ଖାଆନ୍ତି।

ਦੀਬਾਨੁ ਏਕੋ ਕਲਮ ਏਕਾ ਹਮਾ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹਾ ਮੇਲੁ ॥
ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ହିଁ ବିଚାର କରିବାବାଲା ଅଟେ ଆଉ ନିଜେ ହିଁ ଲେଖା ଲେଖିବାବାଲା ଅଟେ, ସବୁ ଭଲ ମନ୍ଦ ଜୀବଙ୍କ ମେଳା ତାଙ୍କରି ଦ୍ଵାରରେ ହୋଇଥାଏ।

ਦਰਿ ਲਏ ਲੇਖਾ ਪੀੜਿ ਛੁਟੈ ਨਾਨਕਾ ਜਿਉ ਤੇਲੁ ॥੨॥
ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ଵାରା କରାଯାଇଥିବା କର୍ମର ଲେଖା ମାଗନ୍ତି ଆଉ ମନ୍ଦ ମନୁଷ୍ୟକୁ ତେଲ ପରି ପେଡନ୍ତି। (ଭାବ, ତାଙ୍କର ମନ୍ଦ ସଂସ୍କାର ଅନ୍ତରରୁ କାଢିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ରୂପୀ ଘଣାରେ ରଖି ପେଡନ୍ତି)॥2॥

ਪਉੜੀ ॥
ପଉଡି ॥

ਆਪੇ ਹੀ ਕਰਣਾ ਕੀਓ ਕਲ ਆਪੇ ਹੀ ਤੈ ਧਾਰੀਐ ॥
(ହେ ପ୍ରଭୁ!) ତୁମେ ନିଜେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ରଚନା କରିଛ ଆଉ ତୁମେ ନିଜେ ହିଁ ଏଥିରେ (ଜୀବାତ୍ମା) ସତ୍ତା ରଖିଛ।