Odia Page 470

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥
ସଲୋକ ମହଲା 1 ॥

ਨਾਨਕ ਮੇਰੁ ਸਰੀਰ ਕਾ ਇਕੁ ਰਥੁ ਇਕੁ ਰਥਵਾਹੁ ॥
ହେ ନାନକ! ଚଉରାଶି ଲକ୍ଷ ଯୋନିରୁ ଶିରୋମଣି ମାନବ ଶରୀରର ଏକ ରଥ ଅଟେ ଆଉ ଏକ ରଥବାହକ ଅଟେ

ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਫੇਰਿ ਵਟਾਈਅਹਿ ਗਿਆਨੀ ਬੁਝਹਿ ਤਾਹਿ ॥
ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ଏହି ରଥ ଆଉ ରଥବାହକ ବାରମ୍ବାର ବଦଳନ୍ତି, ଏହି ଭେଦକୁ ବୁଝିବାବାଲା ବୁଝିନିଏ।

ਸਤਜੁਗਿ ਰਥੁ ਸੰਤੋਖ ਕਾ ਧਰਮੁ ਅਗੈ ਰਥਵਾਹੁ ॥
ସତଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟର ଶରୀରର ରଥ “ସନ୍ତୋଷ’ ହୋଇଥାଏ ଆଉ ସାରଥି ‘ଧର୍ମ’ ହୋଇଥାଏ

ਤ੍ਰੇਤੈ ਰਥੁ ਜਤੈ ਕਾ ਜੋਰੁ ਅਗੈ ਰਥਵਾਹੁ ॥
ତ୍ରେତୟା ଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟ-ଶରୀରର ରଥ ‘ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ’ ଆଉ ଏହି ‘ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ’ ରୂପୀ ରଥର ଆଗେ ସାରଥି ‘ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି’ ଅଟେ

ਦੁਆਪੁਰਿ ਰਥੁ ਤਪੈ ਕਾ ਸਤੁ ਅਗੈ ਰਥਵਾਹੁ ॥
ଦ୍ଵାପର ଯୁଗରେ ମାନବ-ଶରୀରର ରଥ ‘ତପ’ ଆଉ ଏହି ‘ତପ’ ରୂପୀ ରଥର ଆଗରେ ରଥ ଚାଳକ ‘ସତ୍’ ହୋଇଥାଏ।

ਕਲਜੁਗਿ ਰਥੁ ਅਗਨਿ ਕਾ ਕੂੜੁ ਅਗੈ ਰਥਵਾਹੁ ॥੧॥
କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରର ରଥ ‘ତୃଷ୍ଣାର ଅଗ୍ନି’ ଆଉ ଏହି ‘ଅଗ୍ନି’ ରୂପୀ ରଥର ଆଗରେ ମିଥ୍ୟା ରଥ ଚାଳକ ଅଟେ

ਮਃ ੧ ॥
ମହଲା 1 ॥

ਸਾਮ ਕਹੈ ਸੇਤੰਬਰੁ ਸੁਆਮੀ ਸਚ ਮਹਿ ਆਛੈ ਸਾਚਿ ਰਹੇ ॥ ਸਭੁ ਕੋ ਸਚਿ ਸਮਾਵੈ ॥
ଶାମ ବେଦ କହେ ଯେ (ସତଯୁଗରେ) ଜଗତର ମାଲିକ (ସ୍ଵାମୀ)ଙ୍କ ନାମ ‘ସତ୍ୟମ୍ବର’ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ (ଭାବ, ଯେତେବେଳେ ଈଶ୍ଵରଙ୍କୁ ‘ସତ୍ୟମ୍ବର’ ମାନି ପୂଜା ହେଉଥିଲା0, ଯିଏ ସଦା ସତ ରେ ମଜ୍ଜି ରହନ୍ତି ; ସେତେବେଳେ ସତରେ ଲୀନ ହୁଏ

ਰਿਗੁ ਕਹੈ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਦੇਵਾ ਮਹਿ ਸੂਰੁ ॥
ଋକ ବେଦ କହେ ଯେ (ଭାବ, ତ୍ରେତୟା ଯୁଗରେ)ରାମଙ୍କ ନାମ ହିଁ ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକେ।

ਨਾਇ ਲਇਐ ਪਰਾਛਤ ਜਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਤਉ ਮੋਖੰਤਰੁ ਪਾਹਿ ॥
ହେ ନାନକ! (ଋକ ବେଦ କହେ ଯେ) ରାମଙ୍କ ନାମ ନେଲେ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ ଆଉ (ଜୀବ) ସେତେବେଳେ ମୁକ୍ତି ପାଇଯାଏ।

ਜੁਜ ਮਹਿ ਜੋਰਿ ਛਲੀ ਚੰਦ੍ਰਾਵਲਿ ਕਾਨ੍ਹ੍ਹ ਕ੍ਰਿਸਨੁ ਜਾਦਮੁ ਭਇਆ ॥
ଯଜୁର୍ବେଦ (ଭାବ, ଦ୍ବାପରରେ) ଜଗତର ମାଲିକଙ୍କ ନାମ ଯାଦବ ବଂଶର ‘କୃଷ୍ଣ’ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀକୁ ଛଳ କରି ନେଇ ଆସିଛନ୍ତି।

ਪਾਰਜਾਤੁ ਗੋਪੀ ਲੈ ਆਇਆ ਬਿੰਦ੍ਰਾਬਨ ਮਹਿ ਰੰਗੁ ਕੀਆ ॥
ଯିଏ ନିଜର ଗୋପୀ (ସତ୍ୟଭାମା) ପାଇଁ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଗିଚାରୁ) ଆଣିଲେ ଆଉ ଯିଏ

ਕਲਿ ਮਹਿ ਬੇਦੁ ਅਥਰਬਣੁ ਹੂਆ ਨਾਉ ਖੁਦਾਈ ਅਲਹੁ ਭਇਆ ॥
କଳିଯୁଗରେ ଅର୍ଥବେଦ ପ୍ରଧାନ ହୋଇଯାଇଛି,ଜଗତର ମାଲିକଙ୍କ ନାମ ‘ଖୁଦା’ ଆଉ ‘ଅଲ୍ଲାହା’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି।

ਨੀਲ ਬਸਤ੍ਰ ਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਰੇ ਤੁਰਕ ਪਠਾਣੀ ਅਮਲੁ ਕੀਆ ॥
ତୁର୍କୀ ଆଉ ପଠାଣଙ୍କ ଶାସନ ହୋଇଗଲା ଯେଉଁମାନେ ନୀଳ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ନେଇ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।

ਚਾਰੇ ਵੇਦ ਹੋਏ ਸਚਿਆਰ ॥
ଚାରି ବେଦ ସଚ୍ଚା ହୋଇଗଲା (ଭାବ, ଚାରି ଯୁଗରେ ଜଗତର ମାଲିକଙ୍କ ନାମ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ଡକା ଯାଉଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମୟରେ ଏହା କୁହାଯାଉଛି ଯେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ୟମ୍ବର, ରାମ, କୃଷ୍ଣ ଆଉ ଆଲ୍ଲାହା କହି କହି ଜପିବ ତାହାକୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ);

ਪੜਹਿ ਗੁਣਹਿ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹ ਚਾਰ ਵੀਚਾਰ ॥
ଯେଉଁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ବେଦକୁ ପଢନ୍ତି, ବିଚାରନ୍ତି, (ଭାବ, ନିଜ ନିଜ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଉପରି ଉକ୍ତ ବିଶ୍ଵାସରେ ନିଜର ଧର୍ମ-ପୁସ୍ତକ ପଢନ୍ତି ସେ ବିଚାର କରନ୍ତି) ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ବିଚାର ଓ ଯୁକ୍ତିବାଲା ଅଟନ୍ତି।

ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਕਰਿ ਨੀਚੁ ਸਦਾਏ ॥ ਤਉ ਨਾਨਕ ਮੋਖੰਤਰੁ ਪਾਏ ॥੨॥
(କିନ୍ତୁ) ହେ ନାନକ! ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେମ ଭକ୍ତି କରି ନିଜକୁ ନିଜେ ନୀଚ ବୋଲି ଭାବେ (ବିନମ୍ର ରହେ) (ଭାବ, ଆଡମ୍ବର ଅହଙ୍କାରରୁ ବଞ୍ଚି ରହେ) ସେତେବେଳେ ସେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ॥2॥

ਪਉੜੀ ॥
ପଉଡି ॥

ਸਤਿਗੁਰ ਵਿਟਹੁ ਵਾਰਿਆ ਜਿਤੁ ਮਿਲਿਐ ਖਸਮੁ ਸਮਾਲਿਆ ॥
ମୁଁ ନିଜର ସଦଗୁରୁଙ୍କ ଠାରେ ସମର୍ପିତ, ଯାହା ସହିତ ମିଳିବା ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ମାଲିକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛି,

ਜਿਨਿ ਕਰਿ ਉਪਦੇਸੁ ਗਿਆਨ ਅੰਜਨੁ ਦੀਆ ਇਨ੍ਹ੍ਹੀ ਨੇਤ੍ਰੀ ਜਗਤੁ ਨਿਹਾਲਿਆ ॥
ଯିଏ ନିଜର ଶିକ୍ଷା ଦେଇ ଜ୍ଞାନର ଅଞ୍ଜନ ଦେଇଛନ୍ତି (ଯାହାର କୃପାରୁ) ମୁଁ ଏହି ଆଖିରେ ଜଗତର ବାସ୍ତବତାକୁ ଦେଖିଛି

ਖਸਮੁ ਛੋਡਿ ਦੂਜੈ ਲਗੇ ਡੁਬੇ ਸੇ ਵਣਜਾਰਿਆ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମାଲିକକୁ ଭୁଲି ଆଉ କାହା ସହିତ ଚିତ୍ତ ଯୋଡୁଛି, ସେ ଏହି ସଂସାର (ସାଗର)ରେ ବୁଡିଯାଇଛି।

ਸਤਿਗੁਰੂ ਹੈ ਬੋਹਿਥਾ ਵਿਰਲੈ ਕਿਨੈ ਵੀਚਾਰਿਆ ॥
ସଦଗୁରୁ ଜାହାଜ ରୂପୀ ଅଟେ, କିନ୍ତୁ କେବଳ କେହି କେହି ମାନବ ଏହାକୁ ବୁଝିଛନ୍ତି।

ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਿਆ ॥੧੩॥
(ମୋର ସଦଗୁରୁ) କୃପା କରି ମୋତେ (ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ) ପାର କରି ଦେଇଛନ୍ତି॥13॥

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥
ସଲୋକ ମହଲା 1 ॥

ਸਿੰਮਲ ਰੁਖੁ ਸਰਾਇਰਾ ਅਤਿ ਦੀਰਘ ਅਤਿ ਮੁਚੁ ॥
ଶିମୁଳି ବୃକ୍ଷ କେତେ ସିଧା, ଲମ୍ବା ଆଉ ମୋଟା ହୋଇଥାଏ।

ਓਇ ਜਿ ਆਵਹਿ ਆਸ ਕਰਿ ਜਾਹਿ ਨਿਰਾਸੇ ਕਿਤੁ ॥
(କିନ୍ତୁ) ସେହି ପକ୍ଷୀ ଯିଏ (ଫଳ ଖାଇବା) ଆଶା ରଖି ) ଏହା ଉପରେ ଆସି ବସେ, ସେ ନିରାଶ ହୋଇ କାହିଁକି ଯାଏ?

ਫਲ ਫਿਕੇ ਫੁਲ ਬਕਬਕੇ ਕੰਮਿ ਨ ਆਵਹਿ ਪਤ ॥
ଏହାର ପଛରେ କାରଣ ଏହା ଯେ ବୃକ୍ଷ କେତେ ଲମ୍ବା, ଉଚ୍ଚ ଆଉ ମୋଟା ହୋଇଥାଉ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଫଳ ଫିକା ହୋଇଥାଏ ଆଉ ଫୁଲ ସ୍ଵାଦହୀନ ହୋଇଥାଏ, ପତ୍ର ମଧ୍ୟ କୌଣସି କାମରେ ଆସେ ନାହିଁ।

ਮਿਠਤੁ ਨੀਵੀ ਨਾਨਕਾ ਗੁਣ ਚੰਗਿਆਈਆ ਤਤੁ ॥
ହେ ନାନକ! ନିମ୍ନରେ ରହିବା (ବିନମ୍ରତା)ରେ ମିଠା ଗୁଣ ଥାଏ, ବିନମ୍ରତା ସବୁ ଗୁଣ ମଧ୍ୟରେ ସାର ଅଟେ, ଭାବ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଅଟେ।

ਸਭੁ ਕੋ ਨਿਵੈ ਆਪ ਕਉ ਪਰ ਕਉ ਨਿਵੈ ਨ ਕੋਇ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ନିଜ ସ୍ଵାର୍ଥ ପାଇଁ ଝୁଙ୍କି ଯାଏ, ଅନ୍ୟ କାହା ପାଇଁ ନାହିଁ।

ਧਰਿ ਤਾਰਾਜੂ ਤੋਲੀਐ ਨਿਵੈ ਸੁ ਗਉਰਾ ਹੋਇ ॥
ଯଦି ତରାଜୁରେ ରଖି ତୁଳଯାଏ (ଭାବ, ଯଦି ଭଲ ଭାବରେ ପରୀକ୍ଷା କରି ମଧ୍ୟ) ନିମ୍ନ ପଲା ହିଁ ଭାରି ହୋଇଥାଏ, (ଭାବ, ଯିଏ ଝୁଙ୍କିଯାଏ ସେହି ବଡ ବୋଲି ଗଣିତ ହୁଏ)।

ਅਪਰਾਧੀ ਦੂਣਾ ਨਿਵੈ ਜੋ ਹੰਤਾ ਮਿਰਗਾਹਿ ॥
(କିନ୍ତୁ ଝୁଙ୍କିବା ଭାବନା, ମନରେ ଝୁଙ୍କିବା, କେବଳ ଶରୀରର ଝୁଙ୍କିବା ନାହିଁ) ଶିକାରୀ ଯେଉଁ ମୃଗ ମାରିଥାଏ,ଦୁଇଥର ଝୁଙ୍କିଥାଏ।

ਸੀਸਿ ਨਿਵਾਇਐ ਕਿਆ ਥੀਐ ਜਾ ਰਿਦੈ ਕੁਸੁਧੇ ਜਾਹਿ ॥੧॥
କିନ୍ତୁ ଯଦି ମସ୍ତକ ନତ କରିଦିଆଯାଏ, ଆଉ ଅନ୍ତରରେ ଜୀବ ମିଥ୍ୟାରେ ଭରପୁର ଥାଏ

ਮਃ ੧ ॥
ମହଲା1 ।

ਪੜਿ ਪੁਸਤਕ ਸੰਧਿਆ ਬਾਦੰ ॥
ପଣ୍ଡିତ, ବେଦ ଆଦି ଧାର୍ମିକ ପୁସ୍ତକ ପଢି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଆଉ ଅନ୍ୟ ସାଥିରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରେ

ਸਿਲ ਪੂਜਸਿ ਬਗੁਲ ਸਮਾਧੰ ॥
ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା କରେ ଆଉ ବଗ ଭଳି ସମାଧି ଲଗାଏ;

ਮੁਖਿ ਝੂਠ ਬਿਭੂਖਣ ਸਾਰੰ ॥
ମୁଖରେ ମିଥ୍ୟା କହେ; (କିନ୍ତୁ ଏହି ମିଥ୍ୟାକୁ) ବଡ ସୁନ୍ଦର ଗହଣା ଭଳି ଚମକାଇ ଦେଖନ୍ତି;

ਤ੍ਰੈਪਾਲ ਤਿਹਾਲ ਬਿਚਾਰੰ ॥
(ପ୍ରତିଦିନ) ତିନି ଥର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରେ,

ਗਲਿ ਮਾਲਾ ਤਿਲਕੁ ਲਿਲਾਟੰ ॥
ଗଳାରେ ମାଳ ପିନ୍ଧେ, ଆଉ କପାଳରେ ତିଳକ ଲଗାଏ;

ਦੁਇ ਧੋਤੀ ਬਸਤ੍ਰ ਕਪਾਟੰ ॥
(ସର୍ବଦା) ଦୁଇଟି ଧୋତି ପାଖରେ ରଖିଥାଏ ଆଉ (ସନ୍ଧ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ) ମସ୍ତକ ଉପରେ ଏକ ବସ୍ତ୍ର ରଖେ।

ਜੇ ਜਾਣਸਿ ਬ੍ਰਹਮੰ ਕਰਮੰ ॥
କିନ୍ତୁ, ଯଦି ଏହି ପଣ୍ଡିତ ଇଶ୍ଵର (ଙ୍କ ମହିମା)ର କାମ ଜାଣିଥାଏ,

ਸਭਿ ਫੋਕਟ ਨਿਸਚਉ ਕਰਮੰ ॥
ତାହାହେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜାଣ ଯେ ଏହି ସବୁ କାମ ଅଦରକାରୀ ଅଟେ।

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਿਹਚਉ ਧਿਆਵੈ ॥
କୁହ, ହେ ନାନକ! (ମନୁଷ୍ୟ) ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ମରଣ କର, କେବଳ ଏହି ରାସ୍ତା ଗୁଣକାରୀ ଅଟେ,

ਵਿਣੁ ਸਤਿਗੁਰ ਵਾਟ ਨ ਪਾਵੈ ॥੨॥
(କିନ୍ତୁ) ରହି ରାସ୍ତା ସଦଗୁରୁଙ୍କ ବିନା ମିଳେ ନାହିଁ॥2॥

ਪਉੜੀ ॥
ପଉଡି ॥

ਕਪੜੁ ਰੂਪੁ ਸੁਹਾਵਣਾ ਛਡਿ ਦੁਨੀਆ ਅੰਦਰਿ ਜਾਵਣਾ ॥
ଏହି ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଆଉ ସୁନ୍ଦର ରୂପ (ଏହି ଜଗତରେ) (ଜୀବଙ୍କୁ) ଛାଡି ଚାଲି ଜୀବ ।