Odia Page 469

ਕਾਮੁ ਨੇਬੁ ਸਦਿ ਪੁਛੀਐ ਬਹਿ ਬਹਿ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ ॥
(ଏଠାରେ ପାପର ଦରବାରରେ କାମ ନାଏବ ଅଟେ) ତାହାକୁ ବୋଲାଇ ପରାମର୍ଶ ନିଆଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କରି ବଡ ଉପଦେଷ୍ଟା।

ਅੰਧੀ ਰਯਤਿ ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣੀ ਭਾਹਿ ਭਰੇ ਮੁਰਦਾਰੁ ॥
(ତାଙ୍କରି) ପ୍ରଜା ଜ୍ଞାନହୀନ (ହେବା କାରଣରୁ), ଯେପରି ଅନ୍ଧ ହୋଇ ତୃଷ୍ଣା (ଅଗ୍ନି)ର କାମନା ଭରି ରଖେ (ବ୍ୟର୍ଥ ପରିଶ୍ରମରେ ଲାଗିରହେ)।

ਗਿਆਨੀ ਨਚਹਿ ਵਾਜੇ ਵਾਵਹਿ ਰੂਪ ਕਰਹਿ ਸੀਗਾਰੁ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜକୁ ନିଜେ ଜ୍ଞାନୀ (ଉପଦେଷ୍ଟା) କହେ, ସେ ନାଚେ, ବାଜା ବଜାଏ ଆଉ କେତେ ପ୍ରକାରର ବେଶ ବଡଲେଆଉ ଶ୍ରୁଙ୍ଗାର କରେ;

ਊਚੇ ਕੂਕਹਿ ਵਾਦਾ ਗਾਵਹਿ ਜੋਧਾ ਕਾ ਵੀਚਾਰੁ ॥
ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଉଚ୍ଚ-ଉଚ୍ଚ ଚିଲାଏ, ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶୁଣାଏ ଆଉ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ।

ਮੂਰਖ ਪੰਡਿਤ ਹਿਕਮਤਿ ਹੁਜਤਿ ਸੰਜੈ ਕਰਹਿ ਪਿਆਰੁ ॥
ପଢା-ଲେଖା ମୂର୍ଖ ଚାଲାକି କରିବା ଆଉ ଦଲିଲ ଦେବା ଜାଣିଥାନ୍ତି, (କିନ୍ତୁ) ମାୟା ଏକତ୍ର କରିବାରେ ଜୁଟିଥାନ୍ତି।

ਧਰਮੀ ਧਰਮੁ ਕਰਹਿ ਗਾਵਾਵਹਿ ਮੰਗਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜକୁ ନିଜେ ଧାର୍ମିକ ଭାବେ, ସେ ନିଜ ଆଡୁ ଧର୍ମ କାମ କରେ, କିନ୍ତୁ (ସବୁ) (ପରିଶ୍ରମ) ବ୍ୟର୍ଥ କରିଦିଏ।

ਜਤੀ ਸਦਾਵਹਿ ਜੁਗਤਿ ਨ ਜਾਣਹਿ ਛਡਿ ਬਹਹਿ ਘਰ ਬਾਰੁ ॥
(କେତେ ଜଣ ଏମିତି ଅଛନ୍ତି ଯିଏ ନିଜେ ନିଜକୁ) ସାଧୁ କହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସାଧୁ ହେବାର ଉପାୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ ( ଏପରି ହୀନଦେଖା-ଦେଖି) ଘର ଛାଡି ଯାଆନ୍ତି।

ਸਭੁ ਕੋ ਪੂਰਾ ਆਪੇ ਹੋਵੈ ਘਟਿ ਨ ਕੋਈ ਆਖੈ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ନିଜେ ନିଜକୁ ପୁରା ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ। କେତେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହା କହନ୍ତି ନାହିଁ ଜେ ମୋ’ ଠାରେ କିଛି କମ ଅଛି।

ਪਤਿ ਪਰਵਾਣਾ ਪਿਛੈ ਪਾਈਐ ਤਾ ਨਾਨਕ ਤੋਲਿਆ ਜਾਪੈ ॥੨॥
କିନ୍ତୁ, ହେ ନାନକ! ସେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ତୁଳରେପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଣାପଡେ ଯଦି ତରାଜୁର ଅନ୍ୟ ପଲାରେ (ଈଶ୍ଵରଙ୍କ ଦରବାରରୁ ମିଳିଥିବା) ଇଜ୍ଜତ ରଖାଯାଏ, ଅର୍ଥାତ ସେହି ମନୁଷ୍ୟ ଅଭାବ-ରହିତ ଯାହାକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦରବାରରେ ଆଦର ମିଳେ॥2॥

ਮਃ ੧ ॥
ମହଲା 1॥

ਵਦੀ ਸੁ ਵਜਗਿ ਨਾਨਕਾ ਸਚਾ ਵੇਖੈ ਸੋਇ ॥
ଯେଉଁ କଥା ଈଶ୍ଵରଙ୍କ ଆଡୁ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛିତାହା ହିଁ ହେବ, (କାରଣ) ସେ ସଚ୍ଚା ପ୍ରଭୁ (ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବଙ୍କୁ ନିଜେ) ସମ୍ଭାଳୁଛନ୍ତି।

ਸਭਨੀ ਛਾਲਾ ਮਾਰੀਆ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਇ ॥
ସବୁ ଜୀବ ନିଜ ନିଜ ଜୋର ଲଗାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କର୍ତ୍ତା ଯାହା କରନ୍ତି ତାହା ହିଁ ହୁଏ।

ਅਗੈ ਜਾਤਿ ਨ ਜੋਰੁ ਹੈ ਅਗੈ ਜੀਉ ਨਵੇ ॥
ଇଶରଙ୍କ ଦରବାରରେ (କୌଣସି ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ) ଜାତି (ଭେଦଭାବ) ନ ଥାଏ, ନା କୌଣସି ଜୋରଜବରଦସ୍ତି ଚାଲି ପାରେ, କାରଣ ସେଠାରେ କେବଳ ନୂଆ ଜୀବଙ୍କ କଥା ପଡେ।

ਜਿਨ ਕੀ ਲੇਖੈ ਪਤਿ ਪਵੈ ਚੰਗੇ ਸੇਈ ਕੇਇ ॥੩॥
ସେଠାରେ ସେହି କେହି କେହି ମନୁଷ୍ୟହିଁ ଗଣାଯାଏ, ଯାହାକୁ କର୍ମର ଲେଖା ହୋଇଥିବାରୁ ସମୟ ଆଦର ମିଳିଥାଏ (ଭାବ, ଯିଏ ଜଗତରେ ଭଲ କାମ କରିଥିଲେ, ଆଉ ଏହି କାରଣ ତାହାକୁ ଈଶ୍ଵରଙ୍କ ଦ୍ଵାରରେ ଆଦର ଦିଏ)। ॥3॥

ਪਉੜੀ ॥
ପଉଡି ॥

ਧੁਰਿ ਕਰਮੁ ਜਿਨਾ ਕਉ ਤੁਧੁ ਪਾਇਆ ਤਾ ਤਿਨੀ ਖਸਮੁ ਧਿਆਇਆ ॥
(ହେ ପ୍ରଭୁ!) ଯେଉଁ ଲୋକ ଉପରେ ତୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଛୁ, ସେମାନେ ହିଁ ମାଲିକକୁ (ଭାବ, ତୋତେ) ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି।

0
ଏହି ଜୀବଙ୍କର ନିଜର ବଶରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତୁ ରଙ୍ଗ-ବିରଙ୍ଗ ଜଗତ ଜାତ କରିଛୁ।

ਇਕਨਾ ਨੋ ਤੂੰ ਮੇਲਿ ਲੈਹਿ ਇਕਿ ਆਪਹੁ ਤੁਧੁ ਖੁਆਇਆ ॥
କେତେ ଜୀବଙ୍କୁ ତୁ ନିଜ ଚରଣରେ ଯୋଡି ରଖିଛୁ, କିନ୍ତୁ କେତେ ଜୀବଙ୍କୁ ତୁ ନିଜେ ନିଜ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ଦେଇଛୁ।

ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਿਥੈ ਤੁਧੁ ਆਪੁ ਬੁਝਾਇਆ ॥
ଯେଉଁ (ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ) ମନୁଷ୍ୟର ହୃଦୟରେ ତୁ ନିଜେ ନିଜର ଜ୍ଞାନ ରଖିଦେଇଛୁ, ସେମାନେ ସଦଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରୁ ତୋତେ ଚିହ୍ନି ପାରିଛନ୍ତି।

ਸਹਜੇ ਹੀ ਸਚਿ ਸਮਾਇਆ ॥੧੧॥
ଆଉ ସେ ସହଜାତ ସ୍ଵଭାବ ହିଁ (ନିଜର) ବାସ୍ତବତା ସହିତ ଏକ ହୋଇଯାଇଛି॥11॥

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥
ସଲୋକ ମହଲା 1 ॥

ਦੁਖੁ ਦਾਰੂ ਸੁਖੁ ਰੋਗੁ ਭਇਆ ਜਾ ਸੁਖੁ ਤਾਮਿ ਨ ਹੋਈ ॥
(ହେ ପ୍ରଭୁ! ଅଜବ ପ୍ରକୃତି ଅଟେ ଜେ) ବିପତ୍ତି (ଜୀବଙ୍କ ରୋଗର) ଉପଚାର (ବନିଯାଏ), ଆଉ ସୁଖ (ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ) ଦୁଃଖର (କାରଣ) ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି (ବାସ୍ତବ ଆତ୍ମିକ) ସୁଖ (ଜୀବର) ମିଳିଯାଏ, ତାହାହେଲେ (ଦୁଃଖ) ରହେ ନାହିଁ।

ਤੂੰ ਕਰਤਾ ਕਰਣਾ ਮੈ ਨਾਹੀ ਜਾ ਹਉ ਕਰੀ ਨ ਹੋਈ ॥੧॥
ହେ ପ୍ରଭୁ! ତୁ କର୍ତ୍ତା ଆଉ କାରକ (ତୁ ନିଜେ ହିଁ ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ବୁଝିପାରୁ ), ମୋର ସାମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ (ଜେ ମୁଁ ବୁଝିପାରିବି)। ଯଦି ମୁଁ ନିଜେ କିଛି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଏହା ସମ୍ଭବ ହେବ ନାହିଁ।

ਬਲਿਹਾਰੀ ਕੁਦਰਤਿ ਵਸਿਆ ॥
ହେ ପ୍ରକୃତିରେ ବସିଥିବା କର୍ତ୍ତା! ମୁଁ ତୋର ଠାରେ ସମର୍ପିତ,

ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਈ ਲਖਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ତୋର ଅନ୍ତ ପାଇ ପାରିବା ନାହିଁ॥1॥ରୁହ॥

ਜਾਤਿ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਮਹਿ ਜਾਤਾ ਅਕਲ ਕਲਾ ਭਰਪੂਰਿ ਰਹਿਆ ॥
ସାରା ସୃଷ୍ଟିରେ ତୋର ହିଁ ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି, ସବୁ ଜୀବଙ୍କ ଠାରେ ତୋର ହିଁପ୍ରକାଶ ଅଛି, ତୁ ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟାପକ ଅଟେ।

ਤੂੰ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਿਫਤਿ ਸੁਆਲ੍ਹ੍ਹਿਉ ਜਿਨਿ ਕੀਤੀ ਸੋ ਪਾਰਿ ਪਇਆ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ! ତୁ ସଦା ସ୍ଥିର ରହୁ, ତୋର ସୁନ୍ଦର ସୁହାନି ମହାନତା ଅଛି। ଯିଏ ଯିଏ ତୋର ଗୁଣ ଗାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ପାର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਕਰਤੇ ਕੀਆ ਬਾਤਾ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰਣਾ ਸੁ ਕਰਿ ਰਹਿਆ ॥੨॥
ହେ ନାନକ! (ତୁ ମଧ୍ୟ) କର୍ତ୍ତାର ମହିମା କର, (ଆଉ କୁହ କି) ପ୍ରଭୁ ଯାହା କରିବା ଠିକ ଭାବୁଛ ତାହା କର (ତାଙ୍କରି କାମରେ ଦଖଲ ଦିଅ ନାହିଁ)॥2॥

ਮਃ ੨ ॥
ମହଲା 2 ॥

ਜੋਗ ਸਬਦੰ ਗਿਆਨ ਸਬਦੰ ਬੇਦ ਸਬਦੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਹ ॥
ଯୋଗୀର ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା (ବ୍ରହ୍ମର ବିଚାର କରିବା)। ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧର୍ମ ବେଦକୁ ବିଚାର କରିବା।

ਖਤ੍ਰੀ ਸਬਦੰ ਸੂਰ ਸਬਦੰ ਸੂਦ੍ਰ ਸਬਦੰ ਪਰਾ ਕ੍ਰਿਤਹ ॥
କ୍ଷେତ୍ରୀୟର ଧର୍ମ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଆଉ ଶୂଦ୍ରର ଧର୍ମ ଅନ୍ୟର ସେବା କରିବା।

ਸਰਬ ਸਬਦੰ ਏਕ ਸਬਦੰ ਜੇ ਕੋ ਜਾਣੈ ਭੇਉ ॥ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੁ ਹੈ ਸੋਈ ਨਿਰੰਜਨ ਦੇਉ ॥੩॥
କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଧର୍ମ ଏହା ଜେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରିବା। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଭେଦକୁ ବୁଝିପାରେ, ନାନକ ତାହାର ଦାସ ଅଟେ, ସେହି ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୂପ ଅଟେ।

ਮਃ ੨ ॥
ମହଲା 2 ॥

ਏਕ ਕ੍ਰਿਸਨੰ ਸਰਬ ਦੇਵਾ ਦੇਵ ਦੇਵਾ ਤ ਆਤਮਾ ॥
ଏକ ପରମାତ୍ମା ହିଁ ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତାର ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା।

ਆਤਮਾ ਬਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ੍ਯਿ ਜੇ ਕੋ ਜਾਣੈ ਭੇਉ ॥ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੁ ਹੈ ਸੋਈ ਨਿਰੰਜਨ ਦੇਉ ॥੪॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆତ୍ମାର ଭେଦ ଜାଣିଦିଏ, ନାନକ ସେହି ମନୁଷ୍ୟର ଦାସ ଅଟେ, ସେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଅଟେ॥4॥

ਮਃ ੧ ॥
ମହଲା 1॥

ਕੁੰਭੇ ਬਧਾ ਜਲੁ ਰਹੈ ਜਲ ਬਿਨੁ ਕੁੰਭੁ ਨ ਹੋਇ ॥
(ଯେପରି) ପାଣି ମାଠିଆ (ଆଦି ପାତ୍ରରେ) ହିଁବାନ୍ଧି ହୋଇ ରହେ , ସେପରି ହିଁ ଗୁରୁଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ଉପଦେଶରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇ ମନ ରହିପାରେ,

ਗਿਆਨ ਕਾ ਬਧਾ ਮਨੁ ਰਹੈ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਗਿਆਨੁ ਨ ਹੋਇ ॥੫॥
(ଯେପରି) ପାଣି ମାଠିଆ ବିନା ରହିପାରେ ନାହିଁ ଗୁରୁଙ୍କ ବିନା ଜ୍ଞାନ ଜାତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ॥5॥

ਪਉੜੀ ॥
ପଉଡି ॥

ਪੜਿਆ ਹੋਵੈ ਗੁਨਹਗਾਰੁ ਤਾ ਓਮੀ ਸਾਧੁ ਨ ਮਾਰੀਐ ॥
ଯଦି ପଢା-ଲେଖା କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ମନ୍ଦକର୍ମୀ ହୋଇଯାଏ ( ତାହାହେଲେ ଏହାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅପାଠୁଆ ଘାବରି ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ଯେ ପଢାପଢିର ଏହି ଅବସ୍ଥା, ଅପାଠୁଆ କଣ ବନିବ, କାରଣ ଯଦି) ଅପାଠୁଆ ମନୁଷ୍ୟ ସାଧୁ ହୁଏ ତାକୁ ଦଣ୍ଡ ମିଳେ ନାହିଁ।

ਜੇਹਾ ਘਾਲੇ ਘਾਲਣਾ ਤੇਵੇਹੋ ਨਾਉ ਪਚਾਰੀਐ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଯେମିତି କାମ କରେ ତାହାର ନାମ ସେମିତି ବନିଯାଏ;

ਐਸੀ ਕਲਾ ਨ ਖੇਡੀਐ ਜਿਤੁ ਦਰਗਹ ਗਇਆ ਹਾਰੀਐ ॥
(ଏଥିପାଇଁ) ଏପରି ଖେଳ ଖେଳିବା ଉଚିତ ନାହିଁ ଯାହା କାରଣରୁ ଦରବାରରେ ଯାଇ (ମାନବ ଜନ୍ମର) ବାଜି ହାରିଯାଏ।

ਪੜਿਆ ਅਤੈ ਓਮੀਆ ਵੀਚਾਰੁ ਅਗੈ ਵੀਚਾਰੀਐ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେ ପଢୁଆ ବା ଅପାଠୁଆ ହେଉ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦରବାରରେ କେବଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣର ବିଚାର ହିଁ ସ୍ଵୀକାର କରାଯାଏ।

ਮੁਹਿ ਚਲੈ ਸੁ ਅਗੈ ਮਾਰੀਐ ॥੧੨॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ (ଏହି ଜଗତରେ) ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ହିଁ ଚାଲେ, ସେ ଆଗକୁ ଯାଇ ଦଣ୍ଡ ପାଏ। ॥2॥