Odia Page 3

ଛନ୍ଦ 10

ପୂର୍ବ ଦୁଇଟି ଶ୍ଳୋକ ପରି ଏହି ଶ୍ଳୋକର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଂକ୍ତି ‘ଶୁଣନ୍ତୁ’ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।ଏହି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ପୁରା ଧ୍ୟାନ, ପରମ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିବା ଏବଂ ଆପଣ ଯାହା ଶୁଣୁଛନ୍ତି ଏହାକୁ ସ୍ଵୀକାର କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଆଶଙ୍କା ବା ଅନିଚ୍ଛା ନ ହେବା।

As in the previous two stanzas, every line in this stanza starts with the word ’Sunjae’. This word ‘Sunjae’ means listening with complete focus, ultimate devotion and having absolutely no apprehension about accepting what you are listening.

ਸੁਣਿਐ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਗਿਆਨੁ ॥ਸੁਣਿਐ ਅਠਸਠਿ ਕਾ ਇਸਨਾਨੁ ॥
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ସହିତ ଯୋଡିଲେ ହୃଦୟରେ ଦାନ ( ଦେବାର ସ୍ଵଭାବ ) ସନ୍ତୋଷ ଓ ପ୍ରକାଶ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।ଅଠଷଠି ତୀର୍ଥ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ହୋଇଯାଏ( ଅର୍ଥାତ, ନାମ ଜପିବା ବେଳେ ଅଠଷଠି ତୀର୍ଥର ସ୍ନାନ ନାମ ଆସେ)

ਸੁਣਿਐ ਪੜਿ ਪੜਿ ਪਾਵਹਿ ਮਾਨੁ ॥ਸੁਣਿਐ ਲਾਗੈ ਸਹਜਿ ਧਿਆਨੁ ॥
ଯେଉଁ ଆଦର ପଢି ( ବିଦ୍ୟା) ପ୍ରାପ୍ତ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ଭକ୍ତମାନେ ଅକାଳପୁରୁଷଙ୍କ ନାମ ସହିତ ଯୋଡି ହୋଇ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ନାମ ଶୁଣି ମନର ଧ୍ୟାନ ତାଙ୍କରି ଆଡକୁ ଚାଲିଯାଏ।

ਨਾਨਕ ਭਗਤਾ ਸਦਾ ਵਿਗਾਸੁ ॥ਸੁਣਿਐ ਦੂਖ ਪਾਪ ਕਾ ਨਾਸੁ ॥੧੦॥
ହେ ନାନକ! ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ରହେ। କାରଣ ଅକାଳ ପୁରୁଷଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣିବାରେ ମନୁଷ୍ୟର ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ନାଶ ହୋଇଯାଏ।

ଛନ୍ଦ11

ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଶୁଣିବା ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ବଚନକୁ ପୁରା ଭାବରେ ସ୍ଵୀକାର କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯାଇଛି, ବିନା କୁଣ୍ଠାରେ।
This stanza further emphasizes the importance of listening with concentration and accepting Guru’s word completely, without hesitation.

ਸੁਣਿਐ ਸਰਾ ਗੁਣਾ ਕੇ ਗਾਹ ॥ਸੁਣਿਐ ਸੇਖ ਪੀਰ ਪਾਤਿਸਾਹ ॥
ଅକାଳ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାମରେ ଧ୍ୟାନ ଯୋଡିବା ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ତହୀନ ଗୁଣକୁ ବୁଝି ହୁଏ, ଧର୍ମଗୁରୁ ଓ ବାଦଶାହ ପଦବୀ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ହୁଏ।

ਸੁਣਿਐ ਅੰਧੇ ਪਾਵਹਿ ਰਾਹੁ ॥ਸੁਣਿਐ ਹਾਥ ਹੋਵੈ ਅਸਗਾਹੁ ॥
ଏହି ନାମ ଶୁଣି ଏହି ଫାଇଦା ମିଳେ କି ଅନ୍ଧ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରାସ୍ତା ( ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମିଳନ) ଖୋଜି ପାଏ।ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ସହିତ ଯୋଡି ହେବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରର ବାସ୍ତବତା ବୁଝି ହୁଏ।

ਨਾਨਕ ਭਗਤਾ ਸਦਾ ਵਿਗਾਸੁ ॥ਸੁਣਿਐ ਦੂਖ ਪਾਪ ਕਾ ਨਾਸੁ ॥੧੧॥
ହେ ନାନକ! ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସର୍ବଦା ପ୍ରସନ୍ନତା ଭାରି ରହିଥାଏ, କାରଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଶୁଣି ମନୁଷ୍ୟର ଡୁହଖେବ୍ମ ପାପର ନାଶ ହୋଇଥାଏ।

ଛନ୍ଦ12

ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଆଉ ତିନୋଟି ଶ୍ଳୋକ ଯାହାର ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ସର୍ବ-ଶକ୍ତିମାନ ଇଶ୍ଵର ଉପରେ ସର୍ବଦା ଭକ୍ତି ରଖେ।‘ମନୈ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବୀନା କୀଚଚି ଅପବାଦରେ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଵୀକାର କରିବା। ‘ମନୈ’ର ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ତର ଏତେ ଅଧିକ ହୁଏ ଯେ କୌଣସି ବି ଶବ୍ଦ ଏହା ବୁଝାଇପାରିବ ନାହିଁ।ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସର୍ବ-ଶକ୍ତିମାନ ଇଶ୍ଵର ଯାହା କିଛି କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କରି ଉପରେ ଭରସା ରଖ।ଏହାର ଅର୍ଥ୍ହେଉଛି ବିଶ୍ବାସକୁ ଜିତିବା ଏବଂ ନାହିଁ କେବଳ ଏହା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।

This stanza and the three stanzas that follow, are about having total faith in the Almighty God.The word ‘Mannay’ means completely accepting God’s will with no exception. The spiritual level of a person in the state of ‘Mannay’ is so high that no words can explain it. It means one having complete trust in whatever God Almighty does.It also means living the faith and not just being aware of it.

ਮੰਨੇ ਕੀ ਗਤਿ ਕਹੀ ਨ ਜਾਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਕਹੈ ਪਿਛੈ ਪਛੁਤਾਇ ॥
ଏହି ମନୁଷ୍ୟର ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମିକ ଅବସ୍ଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ , ଯିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ମାନି ନେଇଛି, ( ଭାବ- ଯାହାର ମନ ନାମରେ ଲାଗିଯାଇଛି)।ଯଦି କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ମଧ୍ୟ , ପଛରେ ପଶ୍ଚାତାପ କରେ

ਕਾਗਦਿ ਕਲਮ ਨ ਲਿਖਣਹਾਰੁ ॥ਮੰਨੇ ਕਾ ਬਹਿ ਕਰਨਿ ਵੀਚਾਰੁ ॥
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରକୃତ ବିଶ୍ଵାସ ଥିବା ଆତ୍ମିକ ସ୍ଥିତିର ଅନ୍ଦାଜ ମନୁଷ୍ୟ ଲଗାଏ, କିନ୍ତୁ କାଗଜ ଓ କଲମରେ କେହି ମନୁଷ୍ୟ ଲେଖିବାରେ ସମର୍ଥ ହୋଇ ନାହାନ୍ତି।

ਐਸਾ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੨॥
ଅକାଳ ପୁରୁଷଏନକେ ନାମ ବହୁତ ( ଉଚ୍ଚ) ଅଟେ ଓ ମାୟାର ପ୍ରଭାବ ଉର୍ଦ୍ଦ୍ବରେ ( ଏଥିରେ ଯୋଡି ହେବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମିକ ଅବସ୍ଥାଧାରୀ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ସେତେବେଳେ ଜଣାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ଅନ୍ତରକୁଲଗ୍ନ ଦେଇ ନଇଁ ଯାଏ।

ଛନ୍ଦ 13

ପୂର୍ବ ଶ୍ଳୋକରେ ‘ମନୈ” ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ପ୍ରେମ କରେ ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପୁରା ବିଶ୍ବାସ କରେ।ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଏବଂ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଦୁଇଟି ଶ୍ଳୋକରେ, ପ୍ରତି ପଂକ୍ତି ‘ମନୈ”ଶବଦାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ବାସ ରଖିବା ଏବଂ ବିଶ୍ବାସକୁ ଆନ୍ତରିକତା ସହିତ ରଖିବା। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଆମକୁ ଏହି ବିଶ୍ବାସକୁ ବଞ୍ଚିବାର ଲାଭ ଦିଏ।

In the previous stanza, the word ‘Mannay’ was used, which meant one who loves God dearly and has full faith in Him. In this stanza and in the two stanzas that follow, every line starts with the word ‘Mannai’ which stands for ‘By the act of having complete faith in God and living that faith earnestly’. The stanza also gives us the benefits of living that faith.

ਮੰਨੈ ਸੁਰਤਿ ਹੋਵੈ ਮਨਿ ਬੁਧਿ ॥ਮੰਨੈ ਸਗਲ ਭਵਣ ਕੀ ਸੁਧਿ ॥
ଯଦି ମନୁଷ୍ୟର ମନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମର ମନ ଲାଗିଯାଏ, ତାହାହେଲେ ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ଉଚ୍ଚ ହୋଇଯାଏ, ତାହାର ମନରେ ଜାଗୃତି ଆସିଯାଏ ( ଭାବ- ମାୟାରେ ଶୋଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଜାଗି ଉଠେ) ତା ଠାରେ ସବୁ ଭୁବନ/ ଲୋକର ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଆସିଯାଏ ( ଏହା ଯେ ସବୁ ଜାଗାରେ ଇଶ୍ଵର ବ୍ୟାପକ ଅଛନ୍ତି)।

ਮੰਨੈ ਮੁਹਿ ਚੋਟਾ ਨਾ ਖਾਇ ॥ਮੰਨੈ ਜਮ ਕੈ ਸਾਥਿ ਨ ਜਾਇ ॥
ସେହି ମନୁଷ୍ୟ( ସଂସାରର ବିକାରର ) ଚୋଟ ମୁଖରେ ଖାଏ ନାହିଁ ( ଅର୍ଥାତ, ସାଂସାରିକ ବିକାର ତା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ପାରେ ନାହିଁ) ଏବଂ ଜମ ସହିତ ଭେଟ ହୁଏ ନାହିଁ ( ଭାବ- ସେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରୁ ବଞ୍ଚିଯାଏ )।

ਐਸਾ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੩॥
ଅକାଳ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାମ ମାୟାର ପ୍ରଭାବରୁ ଏତେ ଉଚ୍ଚ ଯେ , ତାହା ସହିତ ଯୋଡି ହେବା ବ୍ୟକ୍ତିର ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମିକ ଅବସ୍ଥା ଆସିଯାଏ, ପରନ୍ତୁ ଏହି କଥା ସେତେବେଳେ ଜଣାପଡେ ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ଵୟଂ ମନରେ ପ୍ରଭୁ ନାମ ଜାତ କରାଏ।

ଛନ୍ଦ 14

ପୂର୍ବ ଶ୍ଳୋକ ଭଳି ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଓ ପର ଶ୍ଳୋକରେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ପଂକ୍ତିରେ ମନୈ ଶବ୍ଦରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ବାସ ରଖିବା ଏବଂ ଏହି ବିଶ୍ବାସକୁ ଆନ୍ତରିକତା ସହିତ ବଞ୍ଚାଇବା। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଆମକୁ ବିଶ୍ବାସକୁ ବଞ୍ଚାଇବାର ଲାଭ ଦିଏ।

As in the previous stanza, in this stanza and in the next one also, every line starts with the word ‘Mannai’ which stands for ‘By the act of having complete faith in God and living that faith earnestly’. The stanza also gives us the benefits of living that faith.

ਮੰਨੈ ਮਾਰਗਿ ਠਾਕ ਨ ਪਾਇ ॥ਮੰਨੈ ਪਤਿ ਸਿਉ ਪਰਗਟੁ ਜਾਇ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟର ନାମରେ ଲାଗିଯାଏ ଓ ଜାଣିଯାଏ ଯେ ଜୀବନରେ ବିକାରର କିଛି ବାଧା ପଡେ ନାହିଁ, ସେ ସଂସାର ଠାରୁ ଶୋଭା କମାଇ ସମ୍ମାନର ସହିତ ଯାଏ।

ਮੰਨੈ ਮਗੁ ਨ ਚਲੈ ਪੰਥੁ ॥ਮੰਨੈ ਧਰਮ ਸੇਤੀ ਸਨਬੰਧੁ ॥
ସେହି ମନୁଷ୍ୟର ଧର୍ମ ସହିତ ସିଧା ବନ୍ଧନ ହୋଇଯାଏ, ସେ ପୁଣି ଦୁନିଆର ବିଭିନ୍ନ ଶୂନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ ବିଧାନ ରାସ୍ତାରେ ଯାଏ ନାହିଁ( ଭାବ- ତାହାର ଅନ୍ତରରେ ଦ୍ଵନ୍ଦ ରହେ ନାହିଁ କେଉଁଟି ଭୁଲ ଓ କେଉଁଟି ଠିକ ରାସ୍ତା )

ਐਸਾ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੪॥
ଅକାଳ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାମ ମାୟାର ପ୍ରଭାବରୁ ଏତେ ଉଚ୍ଚ ଯେ , ତାହା ସହିତ ଯୋଡି ହେବା ବ୍ୟକ୍ତିର ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମିକ ଅବସ୍ଥା ଆସିଯାଏ, ପରନ୍ତୁ ଏହି କଥା ସେତେବେଳେ ଜଣାପଡେ ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ଵୟଂ ମନରେ ପ୍ରଭୁ ନାମ ଜାତ କରାଏ।

ଛନ୍ଦ 15

ଏହା ତିନୋଟି ଶ୍ଳୋକର ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଳୋକ ଯେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ପଂକ୍ତିରେ ମନୈ ଶବ୍ଦରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ବାସ ରଖିବା ଏବଂ ଏହି ବିଶ୍ବାସକୁ ଆନ୍ତରିକତା ସହିତ ବଞ୍ଚାଇବା। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଆମକୁ ବିଶ୍ବାସକୁ ବଞ୍ଚାଇବାର ଲାଭ ଦିଏ।

This is the last of the three stanzas where every line starts with the word ‘Mannai’ which stands for ‘By the act of having complete faith in God and living that faith earnestly’. The stanza also shows us the benefits of living that faith.

ਮੰਨੈ ਪਾਵਹਿ ਮੋਖੁ ਦੁਆਰੁ ॥ਮੰਨੈ ਪਰਵਾਰੈ ਸਾਧਾਰੁ ॥
ଯଦି ମନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଲାଗିଯାଏ, ତାହାହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ‘ମିଥ୍ୟା’ ଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବା ରାସ୍ତା ଖୋଜି ନିଏ।ଏପରି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ପରିବାରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆଡକୁ ନିଏ।

ਮੰਨੈ ਤਰੈ ਤਾਰੇ ਗੁਰੁ ਸਿਖ ॥ਮੰਨੈ ਨਾਨਕ ਭਵਹਿ ਨ ਭਿਖ ॥
ନାମରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଭକ୍ତ କେବଳ ସ୍ଵୟଂକୁ ନୁହେଁ , ଗୁରଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ଏବଂ ଶିଖମାନଙ୍କୁ ପାରି କରିଦିଏ। ନାମରେ ମନ ଯୋଡି ହେଲେ, ହେ ନାନକ! ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ଆଶା କରେ ନାହିଁ।

ਐਸਾ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੫॥
ଅକାଳ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାମ ମାୟାର ପ୍ରଭାବରୁ ଏତେ ଉଚ୍ଚ ଯେ , ତାହା ସହିତ ଯୋଡି ହେବା ବ୍ୟକ୍ତିର ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମିକ ଅବସ୍ଥା ଆସିଯାଏ, ପରନ୍ତୁ ଏହି କଥା ସେତେବେଳେ ଜଣାପଡେ ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ଵୟଂ ମନରେ ପ୍ରଭୁ ନାମ ଜାତ କରାଏ।

ଛନ୍ଦ 16

ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ‘ପଞ୍ଚ’ ଶବ୍ଦ ବହୁବାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ପଞ୍ଚ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ‘ଚୟନ ହୋଇଥିବା ଗୋଟିଏ’ । ଭାରତରେ ପୁରାତନ ସମୟରେ, ଏକ ଗାଁରେ ପାଞ୍ଚ ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଏବଂ ଉଚିତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନେବା ପାଇଁ ଚୟନ କରାଯାଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ କୁହାଯାଉଥିଲା- ଏଠାରେ ଗୁରୁ ନାନକ ଚୟନ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ ରୂପରେ ସମ୍ମାନିତ କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣିବା ଅଭ୍ଯାସ କରନ୍ତିଆଆ( ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିବା ) ଏବଂ ‘ମନୈ‘( ଇଶ୍ଵର ଉପରେ ବିଶ୍ବାସ ରଖିବା )। ଅନ୍ତିମ ଚରଣରେ ‘ଶୁଣିବା’ ଓ ‘ମନୈ’ ଶବ୍ଦର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

In this stanza, the word ‘Panch’ has been used several times. Panch means ‘the chosen one’.In old times in India, five respectable and responsible people in a village were chosen to resolve disputes among people and make proper decisions.They were called ‘Panch’ – the chosen ones.Here Guru Nanak refers to Panch as the chosen ones who practice ‘Suni-ai’ (listening to God’s Name with love and devotion) and ‘Mannai’ (having complete faith in God). ‘Suni-ai’ and ‘Mannai ‘‘have been explained in the last stanzas.

ਪੰਚ ਪਰਵਾਣ ਪੰਚ ਪਰਧਾਨੁ ॥ਪੰਚੇ ਪਾਵਹਿ ਦਰਗਹਿ ਮਾਨੁ ॥
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ନାମ ସହିତ ଯୋଡି ରହନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାର ଅନ୍ତରରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେହି ମନୁଷ୍ୟ ( ଏହି ଜଗତରେ) ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକ ହୋଇଯାଏ।

ਪੰਚੇ ਸੋਹਹਿ ਦਰਿ ਰਾਜਾਨੁ ॥ਪੰਚਾ ਕਾ ਗੁਰੁ ਏਕੁ ਧਿਆਨੁ ॥
ଅକାଳ-ପୁରୁଷଙ୍କ ଦରବାରରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପଞ୍ଚ ଲୋକ ମାନ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ରାଜ-ଦରବାରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଲୋକ ଶୋଭନୀୟ ଅଟନ୍ତି, ଏମାନଙ୍କ ଏକାଗ୍ରତା କେବଳ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ରହେ( ଭାବ-ଏମାନେ ଗୁରୁ ଶବ୍ଦରେ ହିଁ ଏକାଗ୍ରତା ରଖନ୍ତି)

ਜੇ ਕੋ ਕਹੈ ਕਰੈ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਕਰਤੇ ਕੈ ਕਰਣੈ ਨਾਹੀ ਸੁਮਾਰੁ ॥
( ଗୁରୁ ଶବ୍ଦରେ ଯୋଡି ରହିଲେ ଫଳାଫଳ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର ସୀମା ପାଇପାରିବ) ଅକାଳ-ପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରକୃତିର କୌଣସି ଲେଖା ନାହିଁ ( ଭାବ- ସୀମା ପାଇପାରିବାନି) , ଯିଏ ଯେଉଁଠି ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ବିଚାର କଲେମଧ୍ୟ ( ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରକୃତିର ସୀମା ଖୋଜିବା ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।)

ਧੌਲੁ ਧਰਮੁ ਦਇਆ ਕਾ ਪੂਤੁ ॥ਸੰਤੋਖੁ ਥਾਪਿ ਰਖਿਆ ਜਿਨਿ ਸੂਤਿ ॥
ଅକାଳ-ପୁରୁଷଙ୍କ ଧର୍ମ ରୂପୀ ଅଟଳ ନିୟମ ହିଁ କାଳ୍ପନିକ ଶଣ୍ଢ /ସାମ୍ୟ ଅଟେ ( ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକୁ କାୟମ ରଖେ )।ଧର୍ମ ଦୟାର ପୁତ୍ର ଅଟେ ( ଭାବ- ଅକାଳ-ପୁରୁଷ ନିଜର କୃପା କରି ସୃଷ୍ଟି କାୟମ ରଖିବାକୁ ଧର୍ମ ରୂପୀ ନିୟମ କରିଛନ୍ତି)।ଏହି ଧର୍ମ ନିଜର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅନୁସାରେ ସନ୍ତୋଷକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି।

ਜੇ ਕੋ ਬੁਝੈ ਹੋਵੈ ਸਚਿਆਰੁ ॥ਧਵਲੈ ਉਪਰਿ ਕੇਤਾ ਭਾਰੁ ॥
ଯଦି କେହି ମନୁଷ୍ୟ ( ଉପରେ ଦିଆହୋଇଥିବା ବିଚାରକୁ) ବୁଝିଯାଏ, ତାହାହେଲେ, ସେ ଏହା ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଏ କି ତାର ଅନ୍ତରରେ ଅକାଳ-ପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରକାଶ ହୁଏ। ନଚେତ, ଭାବିକିଦେଖ କାଳ୍ପନିକ ଶଣ୍ଢ /ସାମ୍ୟରେ ଧରିତ୍ରୀର କେତେ ଅନ୍ତହୀନ ଭାର ।

ਧਰਤੀ ਹੋਰੁ ਪਰੈ ਹੋਰੁ ਹੋਰੁ ॥ਤਿਸ ਤੇ ਭਾਰੁ ਤਲੈ ਕਵਣੁ ਜੋਰੁ ॥
(ଦ୍ଵିତୀୟ କଥା ଏହା ବି ଯଦି ଧରିତ୍ରୀର ନିମ୍ନରେ କାଳ୍ପନିକ ଶଣ୍ଢ / ସାମ୍ୟ ଅଛି , ସେହି ବଳକୁ ସାହାରା ଦେବା ପାଇଁ ନିମ୍ନରେ ଆଉ ଏକ ଧରିତ୍ରୀ ଥିବ ) ଧରିତ୍ରୀ ଓ କାଳ୍ପନିକ ଶଣ୍ଢ, ତାହାରି ନିମ୍ନରେ ଆଉ ଏକକାଳ୍ପନିକ ଶଣ୍ଢ , ତା ନିମ୍ନରେ ଆଉ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ଶଣ୍ଢ। ଶେଷରେ ସନ୍ଧାର ସାହାରା ପାଇଁ ଆଉ କେଉଁ ପ୍ରଭାବ ହେବ?

ਜੀਅ ਜਾਤਿ ਰੰਗਾ ਕੇ ਨਾਵ ॥ਸਭਨਾ ਲਿਖਿਆ ਵੁੜੀ ਕਲਾਮ ॥
( ସୃଷ୍ଟିରେ) କେତେ ଜାତିର, କେତେ କିସମର, ଓ କେତେ ନାମର ଜୀବ ଅଛି। ଏସବୁର ଲେଖା ଏକ ହିଁ କଲାମରେ ଲେଖାଯାଇଛି।

ਏਹੁ ਲੇਖਾ ਲਿਖਿ ਜਾਣੈ ਕੋਇ ॥ਲੇਖਾ ਲਿਖਿਆ ਕੇਤਾ ਹੋਇ ॥
କେହି ବିରଳ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଲେଖା ଲେଖିବା ଜାଣିଥିବ। ( ଭାବ- ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରକୃତିର ସୀମା କେହି ବି ଜୀବ ଜାଣି ପାରିବ ନାହିଁ।ଯଦି ଲେଖା ଲେଖାଯିବ, ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ଏହାକେତେ ବଡ ହୋଇଯିବ।

ਕੇਤਾ ਤਾਣੁ ਸੁਆਲਿਹੁ ਰੂਪੁ ॥ਕੇਤੀ ਦਾਤਿ ਜਾਣੈ ਕੌਣੁ ਕੂਤੁ ॥
ଅକାଳ-ପୁରୁଷଙ୍କ ସୀମାହୀନ ବଳ ଅଛି , ଅସୀମ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଅଛି ତାଙ୍କର ଦାନ ଅସୀମ ଅଟେ, ଏହାର ଅନୁମାନ କିଏ କରିପାରିବ ?

ਕੀਤਾ ਪਸਾਉ ਏਕੋ ਕਵਾਉ ॥ਤਿਸ ਤੇ ਹੋਏ ਲਖ ਦਰੀਆਉ ॥
ନିଜର ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ହିଁ ପ୍ରଭୁ ସାରା ସଂସାର କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କରି ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଅନେକ ଦରିଆ ବନାଇଛନ୍ତି।

ਕੁਦਰਤਿ ਕਵਣ ਕਹਾ ਵੀਚਾਰੁ ॥ਵਾਰਿਆ ਨ ਜਾਵਾ ਏਕ ਵਾਰ ॥
ମୋର କଣ ଶକ୍ତି ଅଛି କି ପ୍ରକୃତିର ବିଚାର କରିପାରିବି ? ହେ ପ୍ରଭ! ମୁଁ ତ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଥରୁଟିଏ ବି ନିଜକୁ ବଳି ଦେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନାହିଁ।( ଅର୍ଥାତ, ମୁଁ ବହୁତ ତୁଚ୍ଛ ଅଟେ)

ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸਾਈ ਭਲੀ ਕਾਰ ॥ਤੂ ਸਦਾ ਸਲਾਮਤਿ ਨਿਰੰਕਾਰ ॥੧੬॥
ହେ ନିରଙ୍କାର ! ତୁମେ ସଦା ଅଟଳ ରୁହ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ , ସେହି କାମ ଭଲ ଅଟେ ( ଭାବ- ତୁମ ଇଚରେ ରହିବା ଠିକ)

ଛନ୍ଦ 17

ଆଗାମୀ ତିନୋଟି ଶ୍ଳୋକରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଂକ୍ତି “ ଅସଂଖ୍ୟ “ ଶବ୍ଦରେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଲା ଅଗଣିତ ବା ଅନନ୍ତ।ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଗୁରୁ ନାନକ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ରଚନାର ବିଶାଳତା ରେ ବିସ୍ମୟତା ଓ ପ୍ରଶଂସା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

Every line in the next three stanzas starts with the word ‘Asankh’, which means countless or infinite. Guru Nanak is expressing astonishment and admiration of the vastness of God’s Creation in these stanzas.

ਅਸੰਖ ਜਪ ਅਸੰਖ ਭਾਉ ॥ਅਸੰਖ ਪੂਜਾ ਅਸੰਖ ਤਪ ਤਾਉ ॥
ଅସଂଖ୍ୟ ଜୀବ ତପ କରୁଛନ୍ତି , ଅସୀମ ଜୀବ ( ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାଥିରେ ) ପ୍ରେମ କରୁଛନ୍ତି ।କେହି କେହି ପୂଜା କରନ୍ତି ।ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ଜୀବ ତପ ସାଧନା କରୁଛନ୍ତି।

ਅਸੰਖ ਗਰੰਥ ਮੁਖਿ ਵੇਦ ਪਾਠ ॥ਅਸੰਖ ਜੋਗ ਮਨਿ ਰਹਹਿ ਉਦਾਸ ॥
ଅସଂଖ୍ୟ ଜୀବ ବେଦ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ପୁସ୍ତକ ପାଠ ମୁଖରେ କରନ୍ତି।ଯୋଗ ସାଧନା କରୁଥିବା ଅସଂଖ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ମନରେ ମାୟା ଠାରୁ ଦୂରରେ ରହନ୍ତି।