GUJARATI PAGE 1359

ਜੇਨ ਕਲਾ ਮਾਤ ਗਰਭ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲੰ ਨਹ ਛੇਦੰਤ ਜਠਰ ਰੋਗਣਹ ॥
જેની શક્તિથી માતાના ગર્ભમાં પાલન-પોષણ થાય છે અને પેટના રોગોની તકલીફ થતી નથી.

ਤੇਨ ਕਲਾ ਅਸਥੰਭੰ ਸਰੋਵਰੰ ਨਾਨਕ ਨਹ ਛਿਜੰਤਿ ਤਰੰਗ ਤੋਯਣਹ ॥੫੩॥
નાનકે ફરમાવ્યું છે કે એ પરમાત્માની શક્તિથી સંસાર – સાગર સ્થિત છે, એ સાગરના પાણીના મોજા આપણને નુકસાન કરતા નથી. || ૫૩ ||

ਗੁਸਾਂਈ ਗਰਿਸ੍ਟ ਰੂਪੇਣ ਸਿਮਰਣੰ ਸਰਬਤ੍ਰ ਜੀਵਣਹ ॥
પરમાત્મા બહુ મોટો છે, પૂજનીય છે અને તેમનું સ્મરણ એ બધા લોકોનું જીવન છે.

ਲਬਧੵੰ ਸੰਤ ਸੰਗੇਣ ਨਾਨਕ ਸ੍ਵਛ ਮਾਰਗ ਹਰਿ ਭਗਤਣਹ ॥੫੪॥
નાનકનો જાહેર જનતાને આદેશ છે કે સંતોનો સંગ કરો, હરિભક્તિના પવિત્ર માર્ગ પર ચાલો, તો જ તેમને ફળ મળશે || ૫૪ ||

ਮਸਕੰ ਭਗਨੰਤ ਸੈਲੰ ਕਰਦਮੰ ਤਰੰਤ ਪਪੀਲਕਹ ॥
મચ્છર જેટલી નબળી વ્યક્તિએ પથ્થરને તોડીને રાખે, એક નાની એવી કીડી કાદવમાંથી તરીને તેને પાર કરવી જોઈએ.

ਸਾਗਰੰ ਲੰਘੰਤਿ ਪਿੰਗੰ ਤਮ ਪਰਗਾਸ ਅੰਧਕਹ ॥
લુલા લંગડા વ્યક્તિ સમુદ્ર પાર કરી લે અને આંધળો પણ આંખોની રોશની મેળવી લે

ਸਾਧ ਸੰਗੇਣਿ ਸਿਮਰੰਤਿ ਗੋਬਿੰਦ ਸਰਣਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ ॥੫੫॥
સાધુઓના સંગતમાં ભગવાનના સ્મરણથી જ આ શક્ય છે, તેથી નાનકનો આદેશ છે કે હરિને ભજનમાં લીન રહો || ૫૫ ||

ਤਿਲਕ ਹੀਣੰ ਜਥਾ ਬਿਪ੍ਰਾ ਅਮਰ ਹੀਣੰ ਜਥਾ ਰਾਜਨਹ ॥
જેમ બ્રાહ્મણ તિલક વિના માનનીય ન થાય. જેમ રાજાને તેની સત્તા અને શક્તિ વિના કોઈ પૂછતું નથી.

ਆਵਧ ਹੀਣੰ ਜਥਾ ਸੂਰਾ ਨਾਨਕ ਧਰਮ ਹੀਣੰ ਤਥਾ ਬੈਸ੍ਨਵਹ ॥੫੬॥
ગુરુ નાનક કહે છે – જેમ શસ્ત્રો વિનાનો યોદ્ધા (ગૌરવને લાયક નથી) હોય છે, તેમ ધર્મ વિનાનો વૈષ્ણવ નકામો છે. || ૫૬ ||

ਨ ਸੰਖੰ ਨ ਚਕ੍ਰੰ ਨ ਗਦਾ ਨ ਸਿਆਮੰ ॥
ન તો શંખ, ચક્ર તેમજ ગદામાં છે અને ન તો કાળા રંગમાં છે.

ਅਸ੍ਚਰਜ ਰੂਪੰ ਰਹੰਤ ਜਨਮੰ ॥
તેનું સ્વરૂપ આશ્ચર્યજનક છે, તે અજન્મા છે.

ਨੇਤ ਨੇਤ ਕਥੰਤਿ ਬੇਦਾ ॥
વેદ તેમને નેતિ નેતિ કહે છે,

ਊਚ ਮੂਚ ਅਪਾਰ ਗੋਬਿੰਦਹ ॥
અનંત ઈશ્વર મહાન છે.

ਬਸੰਤਿ ਸਾਧ ਰਿਦਯੰ ਅਚੁਤ ਬੁਝੰਤਿ ਨਾਨਕ ਬਡਭਾਗੀਅਹ ॥੫੭॥
તે ફક્ત ઋષિઓના હૃદયમાં જ રહે છે, હે નાનક! આ હકીકતને નસીબદાર જ માને છે ||૫૭||

ਉਦਿਆਨ ਬਸਨੰ ਸੰਸਾਰੰ ਸਨਬੰਧੀ ਸ੍ਵਾਨ ਸਿਆਲ ਖਰਹ ॥
માણસ જંગલ જેવી દુનિયામાં રહે છે, જ્યાં કૂતરા, વરુ અને ગધેડા (લોભ, શેતાન, મૂર્ખના રૂપમાં) તેના સંબંધીઓ છે.

ਬਿਖਮ ਸਥਾਨ ਮਨ ਮੋਹ ਮਦਿਰੰ ਮਹਾਂ ਅਸਾਧ ਪੰਚ ਤਸਕਰਹ ॥
આ એક ભયંકર સ્થળ છે, મન આસક્તિના નશામાં છે, જ્યાં વાસના અને ક્રોધના પાંચ મહાન અસાધ્ય દાણચોરો બેઠા છે.

ਹੀਤ ਮੋਹ ਭੈ ਭਰਮ ਭ੍ਰਮਣੰ ਅਹੰ ਫਾਂਸ ਤੀਖੵਣ ਕਠਿਨਹ ॥
લોકો મોહ, પ્રેમ અને ભયના ભ્રમમાં ભટકે છે અને અહંકારથી બાંધવું ખૂબ મુશ્કેલ છે.

ਪਾਵਕ ਤੋਅ ਅਸਾਧ ਘੋਰੰ ਅਗਮ ਤੀਰ ਨਹ ਲੰਘਨਹ ॥
તૃષ્ણા અને વાસનાનું પાણી ખૂબ ઉછળતું હોય છે, તેના કિનારેથી તેને પાર કરવું ખૂબ મુશ્કેલ છે.

ਭਜੁ ਸਾਧਸੰਗਿ ਗੋੁਪਾਲ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਚਰਣ ਸਰਣ ਉਧਰਣ ਕ੍ਰਿਪਾ ॥੫੮॥
સંસારના સાગરને પાર કરવા માટે ઋષિમુનિઓ સાથે પરમાત્માની ઉપાસના કરવી શ્રેષ્ઠ છે. ગુરુ નાનક કહે છે – પ્રભુના ચરણોમાં શરણ લો, તેમની કૃપાથી જ મોક્ષ છે. || ૫૮ ||

ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੰਤ ਗੋਬਿੰਦ ਗੋਪਾਲਹ ਸਗਲੵੰ ਰੋਗ ਖੰਡਣਹ ॥
જ્યારે પરમાત્મા કૃપા કરે છે, ત્યારે તમામ રોગો નાશ પામે છે.

ਸਾਧ ਸੰਗੇਣਿ ਗੁਣ ਰਮਤ ਨਾਨਕ ਸਰਣਿ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸੁਰਹ ॥੫੯॥
નાનકનું ફરમાન છે કે ઋષિઓના સંગતમાં પ્રભુની સ્તુતિ કરવી, તે સંપૂર્ણ પરમેશ્વરનું શરણ લેવું || ૫૬ ||

ਸਿਆਮਲੰ ਮਧੁਰ ਮਾਨੁਖੵੰ ਰਿਦਯੰ ਭੂਮਿ ਵੈਰਣਹ ॥
માણસે ખચકાટ વિના સુંદર અને મધુર હોય, પરંતુ જો તેના હૃદયમાં દુશ્મનાવટ હોય તો તેની નમ્રતા જૂઠી છે.

ਨਿਵੰਤਿ ਹੋਵੰਤਿ ਮਿਥਿਆ ਚੇਤਨੰ ਸੰਤ ਸ੍ਵਜਨਹ ॥੬੦॥
તો હે સજ્જનો! આવા લોકોથી સાવધાન રહો || ૬૦ ||

ਅਚੇਤ ਮੂੜਾ ਨ ਜਾਣੰਤ ਘਟੰਤ ਸਾਸਾ ਨਿਤ ਪ੍ਰਤੇ ॥
બુદ્ધિ વગરનો મૂર્ખ નથી જાણતો કે જીવનનો શ્વાસ દિવસે ને દિવસે ઘટતો જાય છે.

ਛਿਜੰਤ ਮਹਾ ਸੁੰਦਰੀ ਕਾਂਇਆ ਕਾਲ ਕੰਨਿਆ ਗ੍ਰਾਸਤੇ ॥
મહાન સુંદર શરીર તૂટી રહ્યું છે અને વૃદ્ધાવસ્થા કાળની કન્યાના રૂપમાં ગળી રહી છે.

ਰਚੰਤਿ ਪੁਰਖਹ ਕੁਟੰਬ ਲੀਲਾ ਅਨਿਤ ਆਸਾ ਬਿਖਿਆ ਬਿਨੋਦ ॥
તેમ છતાં વ્યક્તિ પરિવારના મનોરંજનમાં લીન છે, તેની આશાઓ વધી રહી છે અને તે રમતગમત અને તમાશાઓમાં લીન છે.

ਭ੍ਰਮੰਤਿ ਭ੍ਰਮੰਤਿ ਬਹੁ ਜਨਮ ਹਾਰਿਓ ਸਰਣਿ ਨਾਨਕ ਕਰੁਣਾ ਮਯਹ ॥੬੧॥
નાનક વિનંતી કરે છે કે ઘણા જન્મો ભટકીને ગુમાવ્યા છે, હવે કૃપાળુ પ્રભુનું શરણ લો. ||૬૧||

ਹੇ ਜਿਹਬੇ ਹੇ ਰਸਗੇ ਮਧੁਰ ਪ੍ਰਿਅ ਤੁਯੰ ॥
હે જીભ! હે રસવાળી ! તને મીઠી વસ્તુઓ ગમે છે.

ਸਤ ਹਤੰ ਪਰਮ ਬਾਦੰ ਅਵਰਤ ਏਥਹ ਸੁਧ ਅਛਰਣਹ ॥
તમે સાચું બોલવાનું છોડી દીધું છે અને ઝઘડાઓમાં જ લીન થઈ ગયા છો.

ਗੋਬਿੰਦ ਦਾਮੋਦਰ ਮਾਧਵੇ ॥੬੨॥
શુદ્ધ અક્ષર ગોવિંદ, દામોદર, માધવની પૂજા કરવી યોગ્ય છે. || ૬૨ ||

ਗਰਬੰਤਿ ਨਾਰੀ ਮਦੋਨ ਮਤੰ ॥
માણસ સુંદર સ્ત્રીના પ્રેમ પર ગર્વ લે છે,

ਬਲਵੰਤ ਬਲਾਤ ਕਾਰਣਹ ॥
બળવાન માણસ પોતાની શક્તિને લીધે અભિમાન કરે છે.

ਚਰਨ ਕਮਲ ਨਹ ਭਜੰਤ ਤ੍ਰਿਣ ਸਮਾਨਿ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜਨਮਨਹ ॥
જો કોઈ વ્યક્તિ પરમાત્માના ચરણ કમળની પૂજા ન કરે, તો તે ભૂસું સમાન છે અને તેનું જીવન શાપિત છે.

ਹੇ ਪਪੀਲਕਾ ਗ੍ਰਸਟੇ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿਮਰਣ ਤੁਯੰ ਧਨੇ ॥
હે નમ્ર કીડી! તમે ખૂબ જ બળવાન છો, કારણ કે તમારી પાસે ગોવિંદ સિમરનની સંપત્તિ છે.

ਨਾਨਕ ਅਨਿਕ ਬਾਰ ਨਮੋ ਨਮਹ ॥੬੩॥
નાનક તમને ઘણી વાર નમન કરે છે. ||૬૩||

ਤ੍ਰਿਣੰ ਤ ਮੇਰੰ ਸਹਕੰ ਤ ਹਰੀਅੰ ॥
ભૂસું પણ પહાડ બની જાય છે, સૂકી જગ્યા હરિયાળી બની જાય છે.

ਬੂਡੰ ਤ ਤਰੀਅੰ ਊਣੰ ਤ ਭਰੀਅੰ ॥
ડૂબતો માણસ પણ તરે છે, ખાલી ભરાઈ જાય છે.

ਅੰਧਕਾਰ ਕੋਟਿ ਸੂਰ ਉਜਾਰੰ ॥
લાખો સૂર્ય અંધકારમાં ચમકે છે

ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਰ ਦਯਾਰੰ ॥੬੪॥
નાનક વિનંતી કરે છે કે, જ્યારે ગુરુ પરમેશ્વર દયાળુ બને છે || ૬૪ ||