GUJARATI PAGE 291

ਆਪਨ ਖੇਲੁ ਆਪਿ ਵਰਤੀਜਾ ॥
જગતરૂપી પોતાનો ખેલ પ્રભુએ સ્વયં બનાવ્યો છે

ਨਾਨਕ ਕਰਨੈਹਾਰੁ ਨ ਦੂਜਾ ॥੧॥
હે નાનક! તેના વિના આ ખેલ ને બનાવવા વાળો બીજો કોઈ જ નથી ।।૧।।

ਜਬ ਹੋਵਤ ਪ੍ਰਭ ਕੇਵਲ ਧਨੀ ॥
જયારે પ્રભુ સ્વયં માલિક માત્ર હતા

ਤਬ ਬੰਧ ਮੁਕਤਿ ਕਹੁ ਕਿਸ ਕਉ ਗਨੀ ॥
ત્યારે કહો, કોને બંધનમાં ફસાયેલો અને કોને મુક્ત સમજવો ?

ਜਬ ਏਕਹਿ ਹਰਿ ਅਗਮ ਅਪਾਰ ॥

જયારે અગણિત અગમ પ્રભુ એક સ્વયં જ હતો

ਤਬ ਨਰਕ ਸੁਰਗ ਕਹੁ ਕਉਨ ਅਉਤਾਰ ॥
ત્યારે કહો નરકો અને સ્વર્ગોમાં આવવાવાળા ક્યા જીવો હતા

ਜਬ ਨਿਰਗੁਨ ਪ੍ਰਭ ਸਹਜ ਸੁਭਾਇ ॥
જયારે સહજ સ્વભાવવાળા પ્રભુ જ નિર્ગુણ હતા

ਤਬ ਸਿਵ ਸਕਤਿ ਕਹਹੁ ਕਿਤੁ ਠਾਇ ॥
ત્યારે કહો ક્યાં હતા જીવો અને ક્યાં હતી માયા?

ਜਬ ਆਪਹਿ ਆਪਿ ਅਪਨੀ ਜੋਤਿ ਧਰੈ ॥
જયારે પ્રભુ જ સ્વયં પોતાની જ્યોત જગાવીને બેઠા હતા

ਤਬ ਕਵਨ ਨਿਡਰੁ ਕਵਨ ਕਤ ਡਰੈ ॥
ત્યારે કોણ નીડર હતું ને કોણ કોનાથી ડરતું હતું?

ਆਪਨ ਚਲਿਤ ਆਪਿ ਕਰਨੈਹਾਰ ॥
એ પોતે જ પોતાની જ રમતમાં ખેલાડી છે

ਨਾਨਕ ਠਾਕੁਰ ਅਗਮ ਅਪਾਰ ॥੨॥
હે નાનક! અનંત પૂર્વજ અગમ અને અગણિત છે. ।।2।।

ਅਬਿਨਾਸੀ ਸੁਖ ਆਪਨ ਆਸਨ ॥
જ્યારે અકાળ પૂર્વજ પોતાની મસ્તીમાં પોતાના સ્વરુપમાં જ ટકીને બેઠા હતા

ਤਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਕਹੁ ਕਹਾ ਬਿਨਾਸਨ ॥
ત્યારે કહો જન્મવું અને મરવું અને મૃત્યુ ક્યાં બેઠું હતું

ਜਬ ਪੂਰਨ ਕਰਤਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਇ ॥
જયારે કરનાર પૂર્ણ પ્રભુ સ્વયં પોતે જ હતા

ਤਬ ਜਮ ਕੀ ਤ੍ਰਾਸ ਕਹਹੁ ਕਿਸੁ ਹੋਇ ॥
ત્યારે કહો મૃત્યુ નો ડર કોને લાગી શકે છે?

ਜਬ ਅਬਿਗਤ ਅਗੋਚਰ ਪ੍ਰਭ ਏਕਾ ॥
જયારે અદ્રશ્ય અને અગોચર પ્રભુ એક સ્વયં પોતે જ હતા

ਤਬ ਚਿਤ੍ਰ ਗੁਪਤ ਕਿਸੁ ਪੂਛਤ ਲੇਖਾ ॥
ત્યારે ચિત્રગુપ્ત કોને લેખનો હિસાબ પૂછી શકતા હતા?

ਜਬ ਨਾਥ ਨਿਰੰਜਨ ਅਗੋਚਰ ਅਗਾਧੇ ॥
જયારે માલિક માયા રહિત અથાગ અગોચર સ્વયં જ હતા

ਤਬ ਕਉਨ ਛੁਟੇ ਕਉਨ ਬੰਧਨ ਬਾਧੇ ॥
તો કોણ માયાના બંધનોમાંથી મુક્ત હતું અને કોણ માયાના બંધનમાં બંધાયેલું હતું?

ਆਪਨ ਆਪ ਆਪ ਹੀ ਅਚਰਜਾ ॥
એ આશ્ચર્યજનકપ્રભુ સ્વયં પોતાના જેવો છે

ਨਾਨਕ ਆਪਨ ਰੂਪ ਆਪ ਹੀ ਉਪਰਜਾ ॥੩॥
હે નાનક પોતાનો આકાર એને સ્વયં ઉતપન્ન કર્યો છે. ।।3।।

ਜਹ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਖੁ ਪੁਰਖ ਪਤਿ ਹੋਤਾ ॥
જે અવસ્થામાં જીવોના માલિક નિર્મલ પ્રભુ સ્વયં જ હતા

ਤਹ ਬਿਨੁ ਮੈਲੁ ਕਹਹੁ ਕਿਆ ਧੋਤਾ ॥
ત્યાં તે મેલ વિનાના હતા તો કહો એને કયો મેલ ધોવાનો હતો?

ਜਹ ਨਿਰੰਜਨ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਿਰਬਾਨ ॥
જ્યાં નિર્મોહી, નિરાકાર અને નિર્વાણ પ્રભુ જ હતા

ਤਹ ਕਉਨ ਕਉ ਮਾਨ ਕਉਨ ਅਭਿਮਾਨ ॥
ત્યાં અહંકાર અને ઘમંડ કોને થવાના હતા?

ਜਹ ਸਰੂਪ ਕੇਵਲ ਜਗਦੀਸ ॥
જ્યાં કેવળ જગતના મલિક પ્રભુનું જ સ્વરૂપ હતું,

ਤਹ ਛਲ ਛਿਦ੍ਰ ਲਗਤ ਕਹੁ ਕੀਸ ॥
ત્યાં કહો લુચ્ચાઈ અને કપટ કોને લાગી શકતા હતા?

ਜਹ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੀ ਜੋਤਿ ਸੰਗਿ ਸਮਾਵੈ ॥
જયારે જ્યોતિરૂપ પ્રભુ પોતે જ જ્યોતિમાં લીન હતા

ਤਹ ਕਿਸਹਿ ਭੂਖ ਕਵਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤਾਵੈ ॥
ત્યારે કોને માયાની ભૂખ લાગી શકતી હતી?

ਕਰਨ ਕਰਾਵਨ ਕਰਨੈਹਾਰੁ ॥
કરનાર ખુદ જ બધું કરવાવાળો અને જીવો પાસે કરાવનાર છે

ਨਾਨਕ ਕਰਤੇ ਕਾ ਨਾਹਿ ਸੁਮਾਰੁ ॥੪॥
હે નાનક! કરનારનો અંદાજો લગાવી શકાતો નથી. ।।4।।

ਜਬ ਅਪਨੀ ਸੋਭਾ ਆਪਨ ਸੰਗਿ ਬਨਾਈ ॥
જયારે પ્રભુએ પોતાની શોભા પોતાની સાથે જ બનાવી છે

ਤਬ ਕਵਨ ਮਾਇ ਬਾਪ ਮਿਤ੍ਰ ਸੁਤ ਭਾਈ ॥
તો માતા પિતા મિત્ર પુત્ર કે ભાઈ કોણ હતા?

ਜਹ ਸਰਬ ਕਲਾ ਆਪਹਿ ਪਰਬੀਨ ॥
જયારે અકાળ પૂર્વજ સ્વયં જ બધી તાકાતોમાં સમજદાર હતા

ਤਹ ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਕਹਾ ਕੋਊ ਚੀਨ ॥
ત્યારે ક્યાં કોઈ વેદ અને કુરાનોં નું વિચારતા હતા

ਜਬ ਆਪਨ ਆਪੁ ਆਪਿ ਉਰਿ ਧਾਰੈ ॥
જયારે પ્રભુ સ્વયં જ પોતાને ખુદમાં ટકાવીને બેઠા હતા

ਤਉ ਸਗਨ ਅਪਸਗਨ ਕਹਾ ਬੀਚਾਰੈ ॥
ત્યારે શુકન અને અપશુકન વિષે કોણ વિચારતું હતું?

ਜਹ ਆਪਨ ਊਚ ਆਪਨ ਆਪਿ ਨੇਰਾ ॥
જયારે એ સ્વયં ઉચ્ચ આસાન આપીને રહે છે

ਤਹ ਕਉਨ ਠਾਕੁਰੁ ਕਉਨੁ ਕਹੀਐ ਚੇਰਾ ॥
ત્યારે કહો મલિક કોણ હતું અને સેવક કોણ હતું

ਬਿਸਮਨ ਬਿਸਮ ਰਹੇ ਬਿਸਮਾਦ ॥
જીવો તારી ગતિ શોધતા હેરાન થઇ ને આશ્ચર્યચકિત થઇ રહ્યા છે

ਨਾਨਕ ਅਪਨੀ ਗਤਿ ਜਾਨਹੁ ਆਪਿ ॥੫॥
નાનક કહે છે તું પોતાની ગતિ સ્વયં જ જાણે છે. ।।5।।

ਜਹ ਅਛਲ ਅਛੇਦ ਅਭੇਦ ਸਮਾਇਆ ॥
જે અચલ અછેદ અભેદ અવિનાશી પ્રભુ પોતાનામાં ટકી રહ્યા છે

ਊਹਾ ਕਿਸਹਿ ਬਿਆਪਤ ਮਾਇਆ ॥
ત્યાં કોઈને માયા સ્પર્શી શકે છે

ਆਪਸ ਕਉ ਆਪਹਿ ਆਦੇਸੁ ॥
જયારે પ્રભુ સ્વયં પોતાને જ નમસ્કાર કરે છે

ਤਿਹੁ ਗੁਣ ਕਾ ਨਾਹੀ ਪਰਵੇਸੁ ॥
માયાના ત્રણ ગુણોની એના પર કોઈ અસર થતી નથી

ਜਹ ਏਕਹਿ ਏਕ ਏਕ ਭਗਵੰਤਾ ॥
જયારે પ્રભુ સ્વયં પોતે એક જ હતા

ਤਹ ਕਉਨੁ ਅਚਿੰਤੁ ਕਿਸੁ ਲਾਗੈ ਚਿੰਤਾ ॥
ત્યારે કોણ બેફિકર હતું અને કોને કોઈ ચિંતા થતી હતી

ਜਹ ਆਪਨ ਆਪੁ ਆਪਿ ਪਤੀਆਰਾ ॥
જયારે સ્વયં પોતાને જ કહેવાવાળો પ્રભુ પોતે જ હતા

ਤਹ ਕਉਨੁ ਕਥੈ ਕਉਨੁ ਸੁਨਨੈਹਾਰਾ ॥
ત્યારે કોણ બોલતું હતું અને કોણ સાંભળવાવાળું હતું,

ਬਹੁ ਬੇਅੰਤ ਊਚ ਤੇ ਊਚਾ ॥
પ્રભુ બહુ ઉંચા ને અગણિત છે

ਨਾਨਕ ਆਪਸ ਕਉ ਆਪਹਿ ਪਹੂਚਾ ॥੬॥
હે નાનક પોતાના સુધી સ્વયં પોતે જ પહોચવાવાળા છે. ।।6।।

ਜਹ ਆਪਿ ਰਚਿਓ ਪਰਪੰਚੁ ਅਕਾਰੁ ॥
જયારે પ્રભુએ સ્વયં જગતના ખેલની રચના કરી છે

ਤਿਹੁ ਗੁਣ ਮਹਿ ਕੀਨੋ ਬਿਸਥਾਰੁ ॥
અને માયાના ત્રણ ગુણોને આધીન વિશ્વને બનાવ્યું

ਪਾਪੁ ਪੁੰਨੁ ਤਹ ਭਈ ਕਹਾਵਤ ॥
ત્યારે આ વાત ખુબ ચાલી હતી કે આ પાપ છે અને આ પુણ્ય છે