Page 1082
ਆਪੇ ਸੂਰਾ ਅਮਰੁ ਚਲਾਇਆ ॥
पराक्रमी परमेश्वराने स्वतः जगभर आपली आज्ञा पसरवली आहे
ਆਪੇ ਸਿਵ ਵਰਤਾਈਅਨੁ ਅੰਤਰਿ ਆਪੇ ਸੀਤਲੁ ਠਾਰੁ ਗੜਾ ॥੧੩॥
त्याने स्वतःच त्याच्या अंतरात आनंद आणि शांती पसरवली आहे आणि तो स्वतःच बर्फासारखा थंड आहे. ॥१३॥
ਜਿਸਹਿ ਨਿਵਾਜੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਜੇ ॥
ज्याला गुरुच्या महिम्याने धन्यता मिळते, तो त्याला गुरुमुख बनवतो
ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਤਿਸੁ ਅਨਹਦ ਵਾਜੇ ॥
ज्याच्या मनात हरिचे नाव असते, त्याच्या अंतरात अनाहत नाद घुमत राहतात
ਤਿਸ ਹੀ ਸੁਖੁ ਤਿਸ ਹੀ ਠਕੁਰਾਈ ਤਿਸਹਿ ਨ ਆਵੈ ਜਮੁ ਨੇੜਾ ॥੧੪॥
फक्त त्यालाच आनंद मिळतो, फक्त त्यालाच जगात समृद्धी मिळते आणि यम देखील त्याच्या जवळ येत नाही.॥१४॥
ਕੀਮਤਿ ਕਾਗਦ ਕਹੀ ਨ ਜਾਈ ॥
कागदावर लिहूनही त्याचे मूल्य मोजता येत नाही
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬੇਅੰਤ ਗੁਸਾਈ ॥
हे नानक! देव अनंत आहे
ਆਦਿ ਮਧਿ ਅੰਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ ਹਾਥਿ ਤਿਸੈ ਕੈ ਨੇਬੇੜਾ ॥੧੫॥
सृष्टीच्या आरंभापासून, मध्यापासून आणि अंतापर्यंत, फक्त परमेश्वरच अस्तित्वात आहे आणि प्राण्यांच्या कर्मांचा निर्णय फक्त त्याच्याच हातात आहे. ॥ १५॥
ਤਿਸਹਿ ਸਰੀਕੁ ਨਾਹੀ ਰੇ ਕੋਈ ॥
त्याच्याशी तुलना करणारा कोणी नाही ॥
ਕਿਸ ਹੀ ਬੁਤੈ ਜਬਾਬੁ ਨ ਹੋਈ ॥
कोणत्याही सबबीवर त्याची आज्ञा नाकारता येत नाही
ਨਾਨਕ ਕਾ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪੇ ਆਪੇ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਚੋਜ ਖੜਾ ॥੧੬॥੧॥੧੦॥
नानकांचे स्वामी स्वतः हे अद्भुत नाटक पाहत आहेत. ॥१६॥१॥१०॥
ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥
मारु महाला ५ ॥
ਅਚੁਤ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮੇਸੁਰ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥
सर्वव्यापी परम ब्रह्म स्थिर आणि अमर आहेत
ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾਮੋਦਰ ਸੁਆਮੀ ॥
मधु राक्षसाचा वध करणारे श्रीकृष्ण नाहीत, तर मधुसूदन दामोदर हे सर्वांचे स्वामी आहेत
ਰਿਖੀਕੇਸ ਗੋਵਰਧਨ ਧਾਰੀ ਮੁਰਲੀ ਮਨੋਹਰ ਹਰਿ ਰੰਗਾ ॥੧॥
हीच हृषीकेश गोवर्धन पर्वताची बासरी म्हणजे श्रीकृष्णाचे सुंदर रूप आहे. त्या हरीचा दिव्य वादन अमर्याद आहे. ॥१॥
ਮੋਹਨ ਮਾਧਵ ਕ੍ਰਿਸ੍ਨ ਮੁਰਾਰੇ ॥
तो प्रिय मोहन माधव कृष्ण मुरारी
ਜਗਦੀਸੁਰ ਹਰਿ ਜੀਉ ਅਸੁਰ ਸੰਘਾਰੇ ॥
जगदीश्वर श्री हरी यांनी स्वतः राक्षसांचा वध केला आहे
ਜਗਜੀਵਨ ਅਬਿਨਾਸੀ ਠਾਕੁਰ ਘਟ ਘਟ ਵਾਸੀ ਹੈ ਸੰਗਾ ॥੨॥
संपूर्ण विश्वाला जीवन देणारा अमर परमेश्वर आहे. तो परमेश्वर प्रत्येक हृदयात राहतो. ॥२॥
ਧਰਣੀਧਰ ਈਸ ਨਰਸਿੰਘ ਨਾਰਾਇਣ ॥
संपूर्ण पृथ्वीला आधार देणारा देव तोच नारायण आहे ज्याने नरसिंह अवतारात हिरण्यकशिपूचा वध केला
ਦਾੜਾ ਅਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਿਥਮਿ ਧਰਾਇਣ ॥
तो तोच वराह अवतार आहे जो पृथ्वीला त्याच्या पुढच्या दाढांवर उचलतो आणि समुद्रातून बाहेर काढतो
ਬਾਵਨ ਰੂਪੁ ਕੀਆ ਤੁਧੁ ਕਰਤੇ ਸਭ ਹੀ ਸੇਤੀ ਹੈ ਚੰਗਾ ॥੩॥
हे निर्माणकर्ता! तू स्वतः यमुनेचे रूप धारण केले आहेस, तूच सर्वांचे कल्याण करणारा आहेस.॥३॥
ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ ਜਿਸੁ ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖਿਆ ॥
ज्याला रूप, रंग किंवा चिन्ह नाही तो श्री रामचंद्रांचा अवतार आहे
ਬਨਵਾਲੀ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿ ਦਰਸਿ ਅਨੂਪਿਆ ॥
त्या बनवारी चक्रपाणीचे दर्शन अतुलनीय आहे
ਸਹਸ ਨੇਤ੍ਰ ਮੂਰਤਿ ਹੈ ਸਹਸਾ ਇਕੁ ਦਾਤਾ ਸਭ ਹੈ ਮੰਗਾ ॥੪॥
त्याचे हजारो डोळे आणि हजारो रूपे आहेत; सर्वांना देणारा आणि प्रत्येकजण त्याच्याकडूनच मागणारा एकच देव आहे.॥ ४ ॥
ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਅਨਾਥਹ ਨਾਥੇ ॥
त्याच्या भक्तीमुळे तो अनाथांचा स्वामी आहे
ਗੋਪੀ ਨਾਥੁ ਸਗਲ ਹੈ ਸਾਥੇ ॥
गोपीनाथला सर्वांसोबत राहणारा असेही म्हणतात
ਬਾਸੁਦੇਵ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਤੇ ਬਰਨਿ ਨ ਸਾਕਉ ਗੁਣ ਅੰਗਾ ॥੫॥
मायेच्या पलीकडे असलेल्या त्या वासुदेव निरंजन देणाऱ्याचे गुण वर्णन करता येत नाहीत. ॥५॥
ਮੁਕੰਦ ਮਨੋਹਰ ਲਖਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ॥
मुकुंद मनोहर लखमी नारायण त्या मोक्षदाता मनोहर श्री लक्ष्मी नारायणाची संपूर्ण जगात पूजा केली जाते
ਦ੍ਰੋਪਤੀ ਲਜਾ ਨਿਵਾਰਿ ਉਧਾਰਣ ॥
तोच एकमेव आहे जो द्रौपदीचा सन्मान राखू शकतो आणि तिला वाचवू शकतो
ਕਮਲਾਕੰਤ ਕਰਹਿ ਕੰਤੂਹਲ ਅਨਦ ਬਿਨੋਦੀ ਨਿਹਸੰਗਾ ॥੬॥
कमलाचा नवरा खूप खोड्या करत राहतो. जो मजा आणि मौजमजा करतो तो नेहमीच जगापासून अलिप्त राहतो. ॥६॥
ਅਮੋਘ ਦਰਸਨ ਆਜੂਨੀ ਸੰਭਉ ॥
तो जन्म-मृत्यूच्या चक्रातून मुक्त असल्याने तो कोणतेही रूप धारण करत नाही. तो स्वयंप्रकाशित आणि स्वयंनिर्मित आहे. त्याला पाहिल्याने निश्चितच शुभ परिणाम मिळतात
ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਜਿਸੁ ਕਦੇ ਨਾਹੀ ਖਉ ॥
ते काळ आणि मृत्युच्या पलीकडे आहे. अमर असल्याने ते कायमचे अस्तित्वात आहे आणि कधीही नष्ट होऊ शकत नाही
ਅਬਿਨਾਸੀ ਅਬਿਗਤ ਅਗੋਚਰ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੁਝ ਹੀ ਹੈ ਲਗਾ ॥੭॥
हे देवा! अविनाशी, अदृश्य, अदृश्य, ही सर्व विशेषणे फक्त तुलाच शोभतात. ॥७॥
ਸ੍ਰੀਰੰਗ ਬੈਕੁੰਠ ਕੇ ਵਾਸੀ ॥
श्रीरंगा वैकुंठामध्ये निवास करते
ਮਛੁ ਕਛੁ ਕੂਰਮੁ ਆਗਿਆ ਅਉਤਰਾਸੀ ॥
विष्णूने आज्ञेने मासे, कासव आणि कासवाच्या रूपात अवतार घेतला होता
ਕੇਸਵ ਚਲਤ ਕਰਹਿ ਨਿਰਾਲੇ ਕੀਤਾ ਲੋੜਹਿ ਸੋ ਹੋਇਗਾ ॥੮॥
केशव अद्भुत कृत्ये करत राहतो, तरी जगात त्याला जे हवे ते घडते. ॥८॥
ਨਿਰਾਹਾਰੀ ਨਿਰਵੈਰੁ ਸਮਾਇਆ ॥
तो अन्नपाण्यापासून रहित आहे, त्याचे कोणाशीही वैर नाही, तो संपूर्ण जगात उपस्थित आहे
ਧਾਰਿ ਖੇਲੁ ਚਤੁਰਭੁਜੁ ਕਹਾਇਆ ॥
त्याला चतुर्भुज (चतुर्भुज) असे म्हणतात कारण त्याने जगाच्या रूपात अद्भुत नाटक निर्माण केले
ਸਾਵਲ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਵਹਿ ਬੇਣੁ ਸੁਨਤ ਸਭ ਮੋਹੈਗਾ ॥੯॥
त्याने ते काळे सुंदर रूप निर्माण केले होते आणि त्याची सुमधुर बासरी ऐकून सर्वजण मंत्रमुग्ध झाले होते .॥९ ॥
ਬਨਮਾਲਾ ਬਿਭੂਖਨ ਕਮਲ ਨੈਨ ॥
त्या कमळाच्या डोळ्यांनी वैजयंतीची माळ आणि अद्वितीय अलंकार घातले होते
ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲ ਮੁਕਟ ਬੈਨ ॥
तो एकटाच सुंदर कानातले आणि कानात मुकुट घालतो आणि गोड बोलतो
ਸੰਖ ਚਕ੍ਰ ਗਦਾ ਹੈ ਧਾਰੀ ਮਹਾ ਸਾਰਥੀ ਸਤਸੰਗਾ ॥੧੦॥
तोच देव शंख, सुदर्शन चक्र आणि गदा धारण करतो आणि तोच अर्जुनाचा महान सारथी बनला.॥१०॥
ਪੀਤ ਪੀਤੰਬਰ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਧਣੀ ॥
जो पिवळे कपडे घालतो तो तिन्ही लोकांचा स्वामी आहे
ਜਗੰਨਾਥੁ ਗੋਪਾਲੁ ਮੁਖਿ ਭਣੀ ॥
त्याला तोंडाने जगन्नाथ आणि गोपाळ म्हणतात
ਸਾਰਿੰਗਧਰ ਭਗਵਾਨ ਬੀਠੁਲਾ ਮੈ ਗਣਤ ਨ ਆਵੈ ਸਰਬੰਗਾ ॥੧੧॥
त्यांची सारंगधर भगवान विठ्ठल इत्यादी अनेक नावे आहेत, त्यांचा महिमा वर्णन करता येत नाही.॥११॥
ਨਿਹਕੰਟਕੁ ਨਿਹਕੇਵਲੁ ਕਹੀਐ ॥
तो दुःख, वेदना आणि इच्छांपासून रहित असल्याचे म्हटले जाते
ਧਨੰਜੈ ਜਲਿ ਥਲਿ ਹੈ ਮਹੀਐ ॥
धनंजयचा महासागर पृथ्वी आणि आकाशात पसरलेला आहे