GUJARATI PAGE 75

ਦੂਜੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਵਿਸਰਿ ਗਇਆ ਧਿਆਨੁ ॥
doojai pahrai rain kai vanjaari-aa mitraa visar ga-i-aa Dhi-aan.
O’merchant friend, in the second watch of the night (stage of your life), as soon as you come out of the womb you become oblivious to God.
હરિ નામનો વ્યાપાર કરવા આવેલા હે જીવ-મિત્ર! જિંદગીની રાતના બીજા પ્રહરમાં સંસારમાં જન્મ લઈને જીવ પરમાત્માનાં ચરણોનુ ધ્યાન ભૂલી જાય છે જે તેનો માતાના પેટમાં રહેવાનો સમય હોય છે.

ਹਥੋ ਹਥਿ ਨਚਾਈਐ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਜਿਉ ਜਸੁਦਾ ਘਰਿ ਕਾਨੁ ॥
hatho hath nachaa-ee-ai vanjaari-aa mitraa ji-o jasudaa ghar kaan.
Then, as a small child, you are lovingly passed around hand to hand as if you were little Krishna in the home of his mother Yashoda.
હે વણઝારા મિત્ર! જન્મ લઈને જીવ ઘરના દરેક જીવને પોતાના હાથ પર એવી રીતે નચાવે છે જેમ યશોદાના ઘરમાં શ્રી કૃષ્ણને.

ਹਥੋ ਹਥਿ ਨਚਾਈਐ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤ ਕਹੈ ਸੁਤੁ ਮੇਰਾ ॥
hatho hath nachaa-ee-ai paraanee maat kahai sut mayraa.
From hand to hand, you are passed around. your mother says, “This is my son.”
નવા જન્મેલા જીવને દરેકના હાથમાં નચાવવામાં આવે છે, રમાડવામાં જાય છે, માતા કહે છે કે આ મારો પુત્ર છે.

ਚੇਤਿ ਅਚੇਤ ਮੂੜ ਮਨ ਮੇਰੇ ਅੰਤਿ ਨਹੀ ਕਛੁ ਤੇਰਾ ॥
chayt achayt moorh man mayray ant nahee kachh tayraa.
O’ my thoughtless and foolish mind, remember God, because in the end, nothing shall be yours.
પરંતુ હે મારા અવિચારી મૂર્ખ મન! યાદ રાખ, અંત સમયમાં કોઈ પણ તારી બનેલી વસ્તુ રહેવાની નથી

ਜਿਨਿ ਰਚਿ ਰਚਿਆ ਤਿਸਹਿ ਨ ਜਾਣੈ ਮਨ ਭੀਤਰਿ ਧਰਿ ਗਿਆਨੁ ॥
jin rach rachi-aa tiseh na jaanai man bheetar Dhar gi-aan.
You are not seriously thinking in your mind about Him (God) who has created this body of yours.
જીવ પોતાના મનમાં તે પ્રભુની સાથે ગાઢ સંધિ નાખીને તેને યાદ કરતો નથી, જેને તેની અંતર રચના બનાવીને તેને પેદા કર્યો છે

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੂਜੈ ਪਹਰੈ ਵਿਸਰਿ ਗਇਆ ਧਿਆਨੁ ॥੨॥
kaho naanak paraanee doojai pahrai visar ga-i-aa Dhi-aan. ||2||
Says Nanak, in the second watch of the night, you have forgotten to meditate. O’ Nanak, a human forgets God in the second stage of life (after the birth).
હે નાનક! જિંદગીની રાતના બીજા પ્રહાર માં સંસાર-સમુદ્ર માં જન્મ લઈને જીવ પ્રભુ ચરણોનું ધ્યાન ભૂલી જાય છે ।। ૨।।

ਤੀਜੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਧਨ ਜੋਬਨ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ॥
teejai pahrai rain kai vanjaari-aa mitraa Dhan joban si-o chit.
In the third watch of the night (stage of life), O my merchant friend, your mind becomesfocused on wealth and pleasures of youth.
હરિ નામનો વ્યાપાર કરવા આવેલા હે જીવ-મિત્ર! જિંદગીની રાતના ત્રીજા પ્રહરમાં તારું મન ધનથી તથા યુવાનીની સાથે લાગી ગયું છે.

ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਹੀ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਬਧਾ ਛੁਟਹਿ ਜਿਤੁ ॥
har kaa naam na chaythee vanjaari-aa mitraa baDhaa chhuteh jit.
You do not meditate on God’s Name, which can deliver you from the bondage of Maya.
હે વણઝારા મિત્ર! તું પરમાત્માનું નામ યાદ નથી કરતો, તેની કૃપાથી તું ધન યુવાનીના મોહના બંધનોમાંથી મુક્ત થાય છે

ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤੈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਬਿਕਲੁ ਭਇਆ ਸੰਗਿ ਮਾਇਆ ॥
har kaa naam na chaytai paraanee bikal bha-i-aa sang maa-i-aa.
The mortal does not meditate on God’s Name, and gets confused by Maya.
જીવ માયાના મોહમાં એટલો ખોવાઈ જાય છે કે તે પરમાત્માનું નામ યાદ રાખતો નથી

ਧਨ ਸਿਉ ਰਤਾ ਜੋਬਨਿ ਮਤਾ ਅਹਿਲਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥
Dhan si-o rataa joban mataa ahilaa janam gavaa-i-aa.
Revelling in your riches and amazed with youth, you waste your life uselessly.
મનના રંગમાં રંગાઈ જાય છે, જુવાનીના નશામાં મસ્ત રહે છે, અને આ રીતે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય જન્મ ગુમાવી લે છે

ਧਰਮ ਸੇਤੀ ਵਾਪਾਰੁ ਨ ਕੀਤੋ ਕਰਮੁ ਨ ਕੀਤੋ ਮਿਤੁ ॥
Dharam saytee vaapaar na keeto karam na keeto mit.
Neither did you meditate on God nor did you make friends with virtuous deeds.
એને ધર્મનો વ્યાપાર કર્યો નથી અને ના તેને ઉચ્ચ આધ્યાત્મિક જીવનને પોતાનો મિત્ર બનાવ્યો છે

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤੀਜੈ ਪਹਰੈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਧਨ ਜੋਬਨ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ॥੩॥
kaho naanak teejai pahrai paraanee Dhan joban si-o chit. ||3||
O’ Nanak, in the third stage of life, one’s mind is attached to wealth and youth.
હે નાનક! જિંદગીની રાતના ત્રીજા પ્રહરમાં જીવે ધનથી અને જુવાનીથી જ મન જોડી રાખ્યું ।।૩।।

ਚਉਥੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਲਾਵੀ ਆਇਆ ਖੇਤੁ ॥
cha-uthai pahrai rain kai vanjaari-aa mitraa laavee aa-i-aa khayt.
In the fourth stage of life, O my merchant friend, just as the crop grows to maturity and becomes fit for harvesting, you become old and ready to depart.
હરિ નામનો વ્યાપાર કરવા આવેલા હે જીવ-મિત્ર! જિંદગીની રાતના ચોથા પ્રહારમાં શરીર ખેતરને કાપનાર યમરાજ આવી પહોંચ્યો

ਜਾ ਜਮਿ ਪਕੜਿ ਚਲਾਇਆ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਕਿਸੈ ਨ ਮਿਲਿਆ ਭੇਤੁ ॥
jaa jam pakarh chalaa-i-aa vanjaari-aa mitraa kisai na mili-aa bhayt.
O’ my merchant friend, when the Messenger of Death seizes and dispatches the soul, no one knows the mystery of where you have gone.
હે વણઝારા મિત્ર! જયારે યમરાજે આવીને જીવાત્માને પકડીને આગળ લગાવી લીધો તો કોઈ સંબંધીને પણ આ સમજ ના પડે કે આ શું થઇ ગયું. પરમાત્માના આ આદેશ અને ભેદને કોઈ પણ સમજી શક્યું નથી

ਭੇਤੁ ਚੇਤੁ ਹਰਿ ਕਿਸੈ ਨ ਮਿਲਿਓ ਜਾ ਜਮਿ ਪਕੜਿ ਚਲਾਇਆ ॥
bhayt chayt har kisai na mili-o jaa jam pakarh chalaa-i-aa.
So think of Creator! No one knows this secret, of when the Messenger of Death will seize you and take you away.
જ્યારે યમરાજે જીવાત્માને પકડીને આગળ લઈ લીધો, તો એના મૃતક શરીરની ચારેય તરફ વ્યર્થનું રોવા-ધોવાનું શરુ થઇ ગયું

ਝੂਠਾ ਰੁਦਨੁ ਹੋਆ ਦੋੁਆਲੈ ਖਿਨ ਮਹਿ ਭਇਆ ਪਰਾਇਆ ॥
jhoothaa rudan ho-aa do-aalai khin meh bha-i-aa paraa-i-aa.
Then some false weeping and crying takes place around your dead body and in an instant you become a stranger
તે જેમને બધા જ સંબંધી ‘મારું મારું’ કહેતા હતા, એક ક્ષણમાં જ તે પારકાં થઇ જાય છે

ਸਾਈ ਵਸਤੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਈ ਜਿਸੁ ਸਿਉ ਲਾਇਆ ਹੇਤੁ ॥
saa-ee vasat paraapat ho-ee jis si-o laa-i-aa hayt.
In the next life, you receive only that you had longed for in this life.
જેનાથી આખી ઉમર મોહ કરેલો રાખ્યો અને તેના અનુસાર જે જે કર્મ કર્યા, અંત સમયે તેની કમાણી સામે આવી ગઈ, પ્રાપ્ત થઇ ગઈ

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਚਉਥੈ ਪਹਰੈ ਲਾਵੀ ਲੁਣਿਆ ਖੇਤੁ ॥੪॥੧॥
kaho naanak paraanee cha-uthai pahrai laavee luni-aa khayt. ||4||1||
Says Nanak, O mortal, this is how the human life ends in the fourth stage of life like the ripe field is harvested.
હે નાનક! જિંદગીની રાતના ચોથો પ્રહર કાપનાર યમદૂતે શરીર ખેતરને આવી કાપ્યો ।।૪।।૧।।

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥
sireeraag mehlaa 1.
Siree Raag, by the First Guru:
શ્રી રાગ મહેલ ।। ૧।।

ਪਹਿਲੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਬਾਲਕ ਬੁਧਿ ਅਚੇਤੁ ॥
pahilai pahrai rain kai vanjaari-aa mitraa baalak buDh achayt.
O’ my merchant friend, your innocent mind has a child-like understanding.
હરિ નામનો વ્યાપાર કરવા આવેલા હે જીવ-મિત્ર! જિંદગીની રાતના પ્રથમ પ્રહરમાં જીવ બાળકોની અક્કલવાળો અજાણ્યો હોય છે. નામ સ્મરણથી બેદરકાર રહે છે.

ਖੀਰੁ ਪੀਐ ਖੇਲਾਈਐ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤ ਹੇਤੁ ॥ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤ ਨੇਹੁ ਘਨੇਰਾ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਸਬਾਈ ॥
kheer pee-ai khaylaa-ee-ai vanjaari-aa mitraa maat pitaa sut hayt. maat pitaa sut nayhu ghanayraa maa-i-aa moh sabaa-ee.
O’ my merchant friend, you are suckled and fondled. Your father and mother love you immensely, and everyone is afflicted with the love for Maya.
હે વણઝારા મિત્ર! બાલ ઉંમર માં જીવ માતાનું દૂધ પીવે છે અને રમતોમાં જ મસ્ત રહે છે, તે ઉંમરમાં માતા-પિતાને પોતાના પુત્રથી ઘણો પ્રેમ હોય છે.

ਸੰਜੋਗੀ ਆਇਆ ਕਿਰਤੁ ਕਮਾਇਆ ਕਰਣੀ ਕਾਰ ਕਰਾਈ ॥
sanjogee aa-i-aa kirat kamaa-i-aa karnee kaar karaa-ee.
By the good fortune from the good deeds done in the past, you have come, and now you perform actions to determine your future.
માતા-પિતાનો પુત્રથી ઘણો પ્રેમ હોય છે. માયાનો આ મોહ આખી સૃષ્ટિને જ વ્યાપી રહ્યો છે જીવે પાછળના જન્મોમાં કર્મોના જે સંગ્રહ કમાવ્યા, તેના સંયોગ અનુસાર જગતમાં જન્મ્યો અને અહીં આવીને ફરીથી તે અનુસાર કર્મ કરે છે, કાર્ય કમાય છે

ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਬੂਡੀ ਦੂਜੈ ਹੇਤਿ ॥
raam naam bin mukat na ho-ee boodee doojai hayt.
Without meditating on God’s Name, there is no salvation, the entire world is drowning in duality (in the love of things other than God).
દુનિયા માયાના મોહમાં ડૂબી રહી છે, પરમાત્માના નામ સ્મરણ વિના આ મોહમાંથી મુક્તિ મળી શકતી નથી

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪਹਿਲੈ ਪਹਰੈ ਛੂਟਹਿਗਾ ਹਰਿ ਚੇਤਿ ॥੧॥
kaho naanak paraanee pahilai pahrai chhootahigaa har chayt. ||1||
Nanak says, O’ mortal, even in the first stage of your life, you would be emancipated only by remembering God.
હે નાનક! હે જીવ! જિંદગીની રાતના પ્રથમ પ્રહર માં તું બેદરકાર છે, પરમાત્માનું સ્મરણ કર, નામ જપવાની મદદથી જ તું માયાના મોહથી બચીશ ।। ૧।।

ਦੂਜੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਭਰਿ ਜੋਬਨਿ ਮੈ ਮਤਿ ॥
doojai pahrai rain kai vanjaari-aa mitraa bhar joban mai mat.
In the second watch of the night (stage of life), O my merchant friend, you are intoxicated with the wine of youth and beauty.
હરિ નામનો વ્યાપાર કરવા આવેલા હે જીવ-મિત્ર! જિંદગીની રાતના બીજા પ્રહરમાં ભર-જવાનીને કારણ જીવની બુદ્ધિ એવી થઇ જાય છે જેમ શરાબમાં મસ્ત છે

ਅਹਿਨਿਸਿ ਕਾਮਿ ਵਿਆਪਿਆ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਅੰਧੁਲੇ ਨਾਮੁ ਨ ਚਿਤਿ ॥
ahinis kaam vi-aapi-aa vanjaari-aa mitraa anDhulay naam na chit.
Day and night, you are engrossed in sexual desire, O my merchant friend, and your consciousness is blind to the Naam.
હે વણઝારા મિત્ર! જીવ દિવસ-રાત કામવાસના માં દબાયેલો રહે છે, કામમાં આંધળો થયેલો પરમાત્માનું નામ મનમાં ટકાવી ધ્યાન જોડતો નથી.

ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਨਾਹੀ ਹੋਰਿ ਜਾਣੈ ਰਸ ਕਸ ਮੀਠੇ ॥
raam naam ghat antar naahee hor jaanai ras kas meethay.
One does not cherish the divine Name in the heart, because one deems all other indulgences and tastes as sweet.
પરમાત્માનું નામ જીવના હૃદયમાં વસતું નથી, નામ વિના બીજા મીઠા કસેલા અનેક રસોનો સ્વાદ ઓળખે છે

ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਗੁਣ ਸੰਜਮੁ ਨਾਹੀ ਜਨਮਿ ਮਰਹੁਗੇ ਝੂਠੇ ॥
gi-aan Dhi-aan gun sanjam naahee janam marhugay jhoothay.
O’ false human being, without the merits of any divine wisdom, meditation, or self-discipline, you would keep suffering in rounds of births and deaths.
હે ખોટા મોહમાં ફસાયેલો જીવ! તે પરમાત્મા સાથે ઓળખાણ રાખી નથી, પ્રભુ ચરણોમાં તારું ધ્યાન નથી, પરમાત્માના ગુણ યાદ કર્યા નથી આનું પરિણામ એ થશે કે તું જન્મ મરણના ચક્કરમાં પડયો રહીશ

ਤੀਰਥ ਵਰਤ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮੁ ਨਾਹੀ ਕਰਮੁ ਧਰਮੁ ਨਹੀ ਪੂਜਾ ॥
tirath varat such sanjam naahee karam Dharam nahee poojaa.
No ritualistic deeds, such as visiting) holy places, observing fasts, cleansing the body, or performing acts of piety and worship will be of any avail to you.
ઉચ્ચ આધ્યાત્મિક જીવન બનાવનાર સેવા-સ્મરણનું કામ કરવા તો દૂર રહ્યા, જાતિયતાના નશામાં રહેલો જીવ તીર્થ, વ્રત, સૂચિ, સંયમ, પૂજા વગેરે કર્મકાંડના ધર્મો પણ કરતો નથી

ਨਾਨਕ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਨਿਸਤਾਰਾ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿਆਪੈ ਦੂਜਾ ॥੨॥
naanak bhaa-ay bhagat nistaaraa dubiDhaa vi-aapai doojaa. ||2||
O’ Nanak, it is only through the loving adoration of God that one is emancipated. Everything else leads to duality (the love of worldly things).
હે નાનક! પરમાત્માના પ્રેમ દ્વારા પ્રભુની ભક્તિ દ્વારા જ આ કામ-વાસનાથી બચાવ થઈ શકે છે, ભક્તિ-નામ જપવાની તરફથી, ગેરલાભ રાખવાથી કામાદિક દેખાવમાં માયાનું મોહ જ જોર કરે છે ।।૨।।

ਤੀਜੈ ਪਹਰੈ ਰੈਣਿ ਕੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਸਰਿ ਹੰਸ ਉਲਥੜੇ ਆਇ ॥
teejai pahrai rain kai vanjaari-aa mitraa sar hans ultharhay aa-ay.
In the third stage of your life, O my merchant friend, you hair has turned grey, (indicating that span of your life has shortened and you should remember God).
હરિ નામનું વર્ણન કરનાર હે જીવ-મિત્ર! જીવનની રાતનો ત્રીજો પ્રહર માથા પર હંસ આવી ઉતર્યો છે માથા પર સફેદ વાળ આવી જાય છે.

ਜੋਬਨੁ ਘਟੈ ਜਰੂਆ ਜਿਣੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਮਿਤ੍ਰਾ ਆਵ ਘਟੈ ਦਿਨੁ ਜਾਇ ॥
joban ghatai jaroo-aa jinai vanjaari-aa mitraa aav ghatai din jaa-ay.
O’ my merchant friend, youth wears itself out, and old age triumphs, as time passes, your days diminish.
હે મિત્ર! જેમ જેમ યુવાની ઘટે છે, વૃદ્ધાવસ્થા શારીરિક શક્તિને જીતતું જાય છે. વયનો એક એક દિવસ પસાર થાય છે, ઉંમર ઘટતી જાય છે.